Địa chấn băng hà làm rung chuyển sông băng Thwaites

Nam Cực đang trở thành một khu vực có hoạt động địa vật lý gia tăng, đặc biệt tập trung quanh sông băng Thwaites, nơi thường được mệnh danh là Sông băng Ngày tận thế do vai trò then chốt của nó đối với sự biến động của đại dương toàn cầu. Phân tích địa vật lý chuyên sâu đối với dữ liệu thu thập từ năm 2010 đến năm 2023 đã phát hiện hơn 360 sự kiện địa chấn băng hà. Đáng chú ý, gần hai phần ba số sự kiện này được ghi nhận gần rìa biển của sông băng Thwaites.

Cường độ của một số cơn địa chấn này có thể so sánh được với sức mạnh của các vụ thử hạt nhân mà Bắc Triều Tiên đã tiến hành trong hai thập kỷ gần đây. Điều này cho thấy một mức độ năng lượng được giải phóng đáng kể từ quá trình tan chảy và chuyển động của khối băng khổng lồ này.

Khác với động đất kiến tạo, địa chấn băng hà xảy ra khi các tảng băng trôi lớn sụp đổ hoặc bị lật úp xuống nước. Sự kiện va chạm này tạo ra các dao động tần số thấp mạnh mẽ khi chúng tác động vào khối băng chính. Giai đoạn ghi nhận địa chấn dữ dội nhất, kéo dài từ năm 2018 đến năm 2020, trùng khớp với thời điểm các vệ tinh quan sát được sự gia tốc trong chuyển động của lưỡi băng Thwaites hướng ra đại dương. Quan sát này củng cố giả thuyết rằng sự bất ổn của sông băng chủ yếu bị chi phối bởi các điều kiện đại dương, chứ không chỉ do nhiệt độ khí quyển, một yếu tố quan trọng cần xem xét trong các dự báo về mực nước biển năm 2025.

Sông băng Thwaites có diện tích tương đương với Vương quốc Anh hoặc bang Florida của Hoa Kỳ. Hiện tại, nó đang chịu trách nhiệm cho 4% mức tăng mực nước biển toàn cầu, với lượng băng mất đi hàng năm lên tới khoảng 50 tỷ tấn. Các nhà khoa học tham gia Chương trình Hợp tác Quốc tế về Sông băng Thwaites (ITGC), hoạt động từ năm 2018 đến năm 2025, nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu để xác định chính xác hơn khung thời gian có thể xảy ra sự sụp đổ hoàn toàn.

Ngoài cụm địa chấn chính gần Thwaites, một cụm lớn thứ hai đã được ghi nhận tại khu vực sông băng Pine Island. Tuy nhiên, những sự kiện này xảy ra cách bờ biển từ 60 đến 80 km, khiến mối liên hệ trực tiếp của chúng với việc lật úp các tảng băng trôi trở nên khó xảy ra hơn. Do đó, bản chất của các chấn động tại Pine Island vẫn là một chủ đề cần được nghiên cứu sâu hơn trong tương lai.

Việc phát hiện hàng trăm trận địa chấn băng hà ở Nam Cực mà trước đây các mạng lưới giám sát toàn cầu đã bỏ sót—chủ yếu do thiếu các thành phần tần số cao—đang mở ra những triển vọng mới cho việc theo dõi động lực học của các dải băng. Những dữ liệu này, được công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters, cho thấy sự hao mòn cơ học tại các điểm tiếp xúc giữa băng và đáy biển có thể là một yếu tố bị đánh giá thấp trong các mô hình khí hậu hiện tại. Trong bối cảnh này, các nỗ lực nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, cụ thể là thông qua việc khử cacbon, vẫn là yếu tố then chốt để trì hoãn sự mất mát băng hà ở các khu vực biển của Nam Cực.