IJstijdschokken Doen de Thwaitesgletsjer Schudden

Antarctica is een gebied van verhoogde geofysische activiteit geworden, met een focus op de Thwaitesgletsjer. Deze gletsjer wordt vaak de 'Doemdaggletsjer' genoemd vanwege zijn cruciale rol in de dynamiek van de wereldzeeën. Een diepgaande analyse van geofysische gegevens, verzameld tussen 2010 en 2023, heeft meer dan 360 gletsjerbevingen aan het licht gebracht. Ongeveer tweederde van deze seismische gebeurtenissen vond plaats nabij de rand van de Thwaitesgletsjer in de oceaan.

De intensiteit van sommige van deze bevingen is vergelijkbaar met de kracht van de nucleaire tests die Noord-Korea in de afgelopen twee decennia heeft uitgevoerd. Dit onderstreept de aanzienlijke energie die vrijkomt bij deze ijsgerelateerde verschijnselen. Het is belangrijk om deze gebeurtenissen te onderscheiden van traditionele tektonische aardbevingen.

Gletsjerbevingen ontstaan niet door verschuivingen in de aardkorst, maar door het afbreken en omvallen van grote ijsbergen in het water. Wanneer dit gebeurt, veroorzaakt de impact krachtige, laagfrequente trillingen die zich door het ijslichaam verspreiden. De meest intense periode van seismische registratie, lopend van 2018 tot 2020, viel samen met een versnelling van de beweging van de Thwaitesgletsjertong richting de oceaan, zoals bevestigd door satellietmetingen. Dit feit ondersteunt de hypothese dat de instabiliteit van de gletsjer primair wordt gedreven door oceaandomstandigheden, en niet uitsluitend door atmosferische temperaturen. Deze bevinding is van groot belang voor de nauwkeurigheid van de zeespiegelstijgingprognoses voor 2025.

De Thwaitesgletsjer, qua oppervlakte vergelijkbaar met het Verenigd Koninkrijk of de staat Florida, is momenteel al verantwoordelijk voor 4% van de huidige stijging van de zeespiegel. Jaarlijks verliest dit ijsgebied ongeveer 50 miljard ton ijs. Wetenschappers die deelnamen aan de Internationale Thwaites Gletsjer Samenwerking (ITGC), actief van 2018 tot 2025, benadrukken de noodzaak van voortdurend onderzoek. Dit is cruciaal om de tijdslijnen voor een mogelijke catastrofale ineenstorting van het ijs nauwkeuriger te kunnen bepalen.

Naast de hoofdcluster van bevingen bij Thwaites, werd een tweede, aanzienlijk cluster gedetecteerd in de buurt van de naburige Pine Island-gletsjer. Echter, deze gebeurtenissen vonden plaats op een afstand van 60 tot 80 kilometer van de kustlijn. Dit grote verschil maakt een directe koppeling met het omvallen van ijsbergen onwaarschijnlijk. De precieze oorzaak van deze secundaire bevingen blijft daarom een onderwerp voor verder wetenschappelijk onderzoek.

De ontdekking van honderden gletsjerbevingen in Antarctica, die voorheen onopgemerkt bleven door wereldwijde seismische netwerken vanwege het ontbreken van hoge-frequentiecomponenten, opent nieuwe deuren voor het monitoren van ijskapdynamiek. De resultaten, gepubliceerd in Geophysical Research Letters, wijzen erop dat de mechanische slijtage op de contactpunten tussen het ijs en de zeebodem mogelijk een ondergewaardeerde factor is in huidige klimaatmodellen. Hoewel lokale ijsverliezen worden beïnvloed door deze processen, blijft wereldwijde decarbonisatie de sleutelfactor om het ijsverlies in de Antarctische zeegebieden op de lange termijn te vertragen.