Ảnh hưởng từ mùi căng thẳng của con người đến hành vi của loài chó: Một nghiên cứu mới

Một công trình nghiên cứu mới đây, được thực hiện bởi đội ngũ chuyên gia tại Đại học Bristol, đã chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa khả năng khứu giác của loài chó đối với mùi căng thẳng từ con người và những thay đổi trong hành vi của chúng. Các nhà khoa học gọi trạng thái này là phản ứng "bi quan". Nghiên cứu này được công bố trên tạp chí danh tiếng Scientific Reports vào tháng 7 năm 2024, đánh dấu lần đầu tiên một thí nghiệm tập trung sâu vào việc các dấu hiệu khứu giác về áp lực của con người tác động thế nào đến quá trình học tập và trạng thái cảm xúc của chó.

Trọng tâm của nghiên cứu xoay quanh hiện tượng "lây lan cảm xúc", một trạng thái mà động vật có thể vô tình tiếp nhận các cung bậc cảm xúc từ những cá thể xung quanh. Để kiểm chứng giả thuyết này, các nhà nghiên cứu đã mời 18 cặp chủ và chó tham gia vào các thử nghiệm có kiểm soát, sử dụng nhiều mẫu mùi hương khác nhau từ cơ thể người. Ban đầu, những chú chó được huấn luyện để phân biệt hai vị trí đặt bát: một vị trí luôn có thức ăn ngon và một vị trí hoàn toàn trống rỗng. Sau khi đã nắm bắt được quy luật, chúng thường di chuyển nhanh hơn hẳn khi tiến về phía vị trí "tích cực".

Trong giai đoạn đánh giá mức độ tự tin, các nhà khoa học đã đặt bát ở ba vị trí không xác định nằm giữa hai điểm ban đầu. Việc chú chó tiến lại gần các bát ở vị trí trung gian này một cách nhanh chóng được coi là biểu hiện của sự "lạc quan", trong khi phản ứng chậm chạp lại cho thấy trạng thái "bi quan". Trong suốt quá trình thử nghiệm, những chú chó được tiếp xúc với các mẫu hơi thở và mồ hôi từ những người lạ đang ở trạng thái căng thẳng (do thực hiện các bài toán số học phức tạp) hoặc trạng thái thư giãn (khi nghe âm thanh của thiên nhiên).

Kết quả cho thấy việc tiếp xúc với mùi căng thẳng đã khiến phản ứng của loài chó chậm lại đáng kể khi chúng tiếp cận các bát ở vị trí mơ hồ, minh chứng cho sự sụt giảm niềm tin vào một kết quả tích cực. Ngược lại, mùi hương từ một người đang thư giãn không gây ra hiệu ứng tương tự. Phát hiện này có ý nghĩa quan trọng trong việc thấu hiểu giao tiếp giữa các loài và có thể liên quan đến cơ chế sinh tồn tiến hóa, nơi khả năng nhận biết sự căng thẳng của đồng loại đóng vai trò như một lời cảnh báo về mối đe dọa tiềm tàng. Khứu giác nhạy bén cho phép chó nhận diện các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi thay đổi theo các phản ứng sinh lý như tăng nhịp tim và huyết áp.

Các chuyên gia từ Trường Thú y Bristol nhận định rằng phản ứng "bi quan" này có thể là một cơ chế thích nghi nhằm bảo tồn năng lượng và tránh những thất vọng không đáng có trong điều kiện không chắc chắn do căng thẳng của đối tượng khác gây ra. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các chuyên gia thú y cần nhận thức rõ về trạng thái cảm xúc của chính mình. Bởi lẽ, cảm xúc được truyền tải qua mùi hương có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý cũng như hiệu quả điều trị cho các bệnh nhân động vật trong quá trình thăm khám.

Nghiên cứu này mở ra một góc nhìn mới về mối quan hệ mật thiết giữa người và chó, không chỉ dừng lại ở ngôn ngữ cơ thể hay giọng nói mà còn thông qua các tín hiệu hóa học vô hình. Việc hiểu rõ cách loài chó "đọc" mùi hương của chúng ta sẽ giúp cải thiện môi trường sống và chăm sóc thú cưng một cách khoa học hơn. Điều này đặc biệt có giá trị trong các môi trường làm việc áp lực cao, nơi sự hiện diện của con người có thể vô tình tạo ra rào cản tâm lý cho những người bạn bốn chân, ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu và sự tự tin của chúng.