Wpływ zapachu ludzkiego stresu na zachowanie psów: przełomowe badanie z Uniwersytetu w Bristolu

Nowe badania przeprowadzone przez zespół naukowców pod kierownictwem specjalistów z Uniwersytetu w Bristolu wykazały bezpośrednią zależność między percepcją węchową ludzkiego stresu przez psy a ich późniejszym zachowaniem, które badacze określili mianem „pesymistycznego”. Praca ta, opublikowana w prestiżowym czasopiśmie Scientific Reports w lipcu 2024 roku, stanowi pierwszy eksperyment celowo analizujący wpływ markerów olfaktorycznych ludzkiego napięcia na procesy uczenia się oraz ogólny stan emocjonalny czworonogów. Odkrycia te rzucają nowe światło na to, jak głęboka i wielowymiarowa jest więź łącząca ludzi z ich udomowionymi towarzyszami, wykraczająca poza proste sygnały wizualne czy dźwiękowe.

Głównym punktem zainteresowania badaczy było zjawisko znane jako „zarażanie emocjonalne”, polegające na nieświadomym przejmowaniu stanów afektywnych od osobników znajdujących się w najbliższym otoczeniu. W celu weryfikacji tej teorii, w rygorystycznie kontrolowanych testach laboratoryjnych wzięło udział osiemnaście par składających się z właściciela i psa. Zwierzęta zostały poddane wstępnemu treningowi, który polegał na nauce rozróżniania dwóch konkretnych lokalizacji misek: jednej, która zawsze zawierała atrakcyjny smakołyk, oraz drugiej, która konsekwentnie pozostawała pusta. Po pełnym utrwaleniu tego schematu i zrozumieniu zasady nagrody, psy wykazywały znacznie szybsze tempo podchodzenia do miejsca kojarzonego z pozytywnym wzmocnieniem, co potwierdziło ich zdolność do kojarzenia przestrzennego.

W kluczowej fazie oceny pewności psów co do uzyskania nagrody, miski były ustawiane w trzech niejednoznacznych pozycjach, znajdujących się pomiędzy pierwotnymi punktami. Szybkie podejście do takich pośrednich lokalizacji uznawano za wskaźnik „optymizmu”, natomiast opóźniona reakcja była interpretowana jako przejaw „pesymizmu”. Podczas tych prób psy poddawano działaniu próbek zapachowych pobranych od nieznanych im osób, które znajdowały się w stanie stresu (podczas rozwiązywania skomplikowanych zadań matematycznych) lub w stanie relaksu (słuchając kojących odgłosów natury). Próbki te obejmowały zarówno wydychane powietrze, jak i pot, co pozwoliło na kompleksowe zbadanie sygnałów chemicznych emitowanych przez ludzki organizm.

Analiza wyników wykazała, że ekspozycja na zapach stresu skutkowała znacznym spowolnieniem reakcji psów przy zbliżaniu się do niejednoznacznie ustawionych misek, co wskazywało na wyraźny spadek ich pewności co do pozytywnego rezultatu. Co istotne, zapach osoby zrelaksowanej nie wywoływał u zwierząt podobnego efektu hamującego, co sugeruje, że psy reagują specyficznie na sygnały zagrożenia. Odkrycie to może być powiązane z ewolucyjnymi strategiami przetrwania, gdzie zdolność do wyczuwania napięcia u innych służyła jako system wczesnego ostrzegania przed niebezpieczeństwem. Niezwykła czułość psiego węchu pozwala na detekcję lotnych związków organicznych, które ulegają zmianie pod wpływem reakcji fizjologicznych, takich jak przyspieszone tętno czy podwyższone ciśnienie krwi.

Eksperci z Bristol Veterinary School sugerują, że ta „pesymistyczna” reakcja może pełnić funkcję mechanizmu adaptacyjnego, mającego na celu oszczędzanie zasobów energetycznych i zapobieganie potencjalnemu rozczarowaniu w warunkach niepewności wywołanej cudzym stresem. Wyniki te kładą szczególny nacisk na to, jak ważna jest świadomość personelu weterynaryjnego oraz opiekunów w kwestii tego, w jakim stopniu ich własny stan emocjonalny, przekazywany nieświadomie drogą zapachową, może wpływać na kondycję psychiczną oraz efektywność leczenia zwierzęcych pacjentów. Zrozumienie tych procesów jest kluczowe nie tylko dla nauki, ale i dla codziennej praktyki, otwierając nowe możliwości w zakresie poprawy dobrostanu psów w sytuacjach wymagających szczególnego spokoju i wzajemnego zaufania.