Güney Afrika, Ocak 2026'dan İtibaren Kilit Ekonomik Merkezlerde Dört Günlük Çalışma Haftası Denemesine Başlıyor

Güney Afrika Cumhuriyeti, Ocak 2026'nın sonlarında hayata geçirilmesi planlanan ve altı ay sürecek olan dört günlük çalışma haftası pilot projesini başlatıyor. Bu kapsamlı deney, ülkenin ekonomik kalbi sayılan Gauteng, KwaZulu-Natal (KZN) ve Batı Cape bölgelerindeki 150'den fazla özel şirket ve kamu kurumunu kapsayacak. Deneyin temelinde yatan "100:80:100" modeli, çalışanların maaşlarının tamamını korurken çalışma sürelerini %80'e indirmelerini, ancak verimliliklerini %100 düzeyinde tutmalarını hedefliyor.

Çalışma Bakanlığı ve Verimlilik Komisyonu'nun gözetiminde yürütülen bu girişim, gelecekteki ulusal iş kanunu düzenlemeleri için kritik bir veri kaynağı oluşturacak. Mevcut çalışma, Mart-Ağustos 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilen ve 28 Güney Afrikalı şirket ile Botsvana'dan bir firmanın katıldığı ilk pilot projenin başarısı üzerine inşa ediliyor. Afrika kıtasındaki bu ilk deneme, katılımcı işletmelerin %92'sinin dört günlük çalışma düzenini kalıcı hale getirme isteğiyle sonuçlanarak büyük bir destek topladı.

Önceki test aşamasından elde edilen veriler, şirketlerin gelirlerinde ortalama %10,5'lik bir artış yaşandığını, personel devir hızının %11 ve işe devamsızlık oranlarının %9 oranında azaldığını ortaya koydu. Stellenbosch İşletme Okulu'ndan araştırmaya liderlik eden Profesör Mark Smith, sonuçların hem çalışanlar hem de işverenler için ortak faydalar sağladığını vurguladı. Smith'e göre bu model, çalışan refahını artırırken iş organizasyonunda da belirgin iyileşmeler sağlıyor.

Yeni altı aylık deneme sürecinde katılımcılar genellikle haftalık 32 ila 36 saat arasında mesai yapacak ve Cuma günü en çok tercih edilen izin günü olarak öne çıkacak. Ancak önceki deneyimler, Güney Afrika'nın kendine özgü sosyo-ekonomik koşullarının küresel modellerden farklılık gösterebileceğini gösterdi. Çalışanların dörtte birinden azının Cuma gününü boş gün olarak seçmesi; ek iş arayışları, sınırlı çevrimiçi idari imkanlar ve toplu taşıma sorunları gibi yerel gerçeklerle ilişkilendiriliyor. Bu durum, küresel modellerin Güney Afrika'nın özel koşullarına uyarlanması gerektiğini kanıtlıyor.

Dört günlük çalışma modelinin uygulanması beraberinde bazı yasal zorlukları da getiriyor. Mevcut Temel İstihdam Koşulları Yasası (Basic Conditions of Employment Act), haftalık maksimum 45 saatlik çalışma süresi öngördüğü için resmi bir geçiş süreci ciddi yasal düzenlemeler gerektiriyor. Ekonomistler, özellikle asgari ücretle çalışanlar için saatlik ücret artışı sağlanmadığı takdirde bu modelin uygulanabilirliğinin düşük olabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca madencilik ve inşaat gibi sürekli fiziksel varlık gerektiren sektörlerdeki operasyonel zorluklar da tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Verimlilik Komisyonu ve Çalışma Bakanlığı, 100:80:100 modelinin ülkedeki kronik enerji kesintileri (load shedding) gibi sistemik sorunlarla nasıl başa çıkacağını da analiz edecek. Büyük ekonomik merkezlerde hem kamu hem de özel sektörü kapsayan bu genişletilmiş pilot uygulama, Güney Afrika'nın iş gücü piyasasında devrim niteliğindeki reformlar için en önemli gösterge olacak. Başarılı bir uygulama, ülkenin ekonomik rekabet gücünü artırma hedefiyle modern iş-yaşam dengesini birleştiren yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.