Birleşik Krallık'tan Çocuklara Yönelik Sağlıksız Gıda Reklamlarına Tam Yasak: Tarih 2026 Başı

Birleşik Krallık'ta, çocukluk çağı obezitesiyle mücadeleyi hedefleyen önemli bir yasal düzenleme 5 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. Bu düzenleme, yüksek oranda doymuş yağ, tuz veya şeker (HFSS) içeren gıda ürünlerinin dijital platformlarda tamamen reklamının yasaklanmasını ve televizyonda ise saat 21:00'e kadar gösteriminin kısıtlanmasını öngörüyor. Söz konusu kısıtlamalar, çocuklardaki aşırı kilo sorunuyla en yakından ilişkili olan 13 farklı ürün kategorisini kapsıyor. Bu adım, ilgili ürünlerin reklamcılık sektörü için şimdiye kadarki en kapsamlı değişikliklerinden birini temsil ediyor.

Yasak, sosyal medya, arama motorları ve görüntülü reklamlar dahil olmak üzere internet üzerindeki tüm ücretli reklam faaliyetlerini kapsıyor. Ayrıca, televizyon yayınlarında saat 21:00'den önce yapılacak reklamlar da bu düzenlemenin kapsamına giriyor. Bu hükümlerin denetimi Reklam Standartları Kurumu'na (ASA) emanet edildi; bu kurum, yayıncılık reklamları konusunda Ofcom ile koordineli çalışacak. Gıda Vakfı (Food Foundation) İcra Direktörü Anna Taylor, bu gelişmeyi, büyümekte olan nesli sağlıksız gıdaların pazarlama etkilerinden koruma yolunda atılmış mühim bir kilometre taşı olarak nitelendirdi.

Sağlık Bakanı Ashley Dalton, uygulamanın temel amacının, ebeveynler ve çocuklar için “sağlıklı seçimin kolay seçim haline gelmesi” adına, sağlıksız gıdalara maruz kalmanın aşırı düzeyde azaltılması olduğunu belirtti. Hükümet tahminlerine göre, bu kısıtlamalar çocukların beslenmesinden yılda yaklaşık 7,2 milyar kalorinin çıkarılmasına olanak tanıyacak ve uzun vadede tahmini 20.000 çocukluk çağı obezitesi vakasını önleyerek yaklaşık 2 milyar sterlinlik bir ekonomik fayda sağlayacak. İstatistikler sorunun ciddiyetini gözler önüne seriyor: İngiltere'deki çocukların %22,1'i ilkokula başlarken fazla kilolu veya obez durumdayken, okuldan mezun olduklarında bu oran %35,8'e yükseliyor.

Kısıtlamalara tabi tutulan ürünler arasında şekerli gazlı içecekler, şekerlemeler, dondurmalar, pizzalar ve belirli kahvaltılık gevrek çeşitleri bulunuyor; bu ürünler besin profili standartlarını karşılamadıkları takdirde yasak kapsamına giriyor. Kısıtlamalar, her tür sandviçi ve müsliler de dahil olmak üzere kahvaltılık gevrek kategorisindeki ürünleri bile etkiledi; ancak sade yulaf ezmesi bu listenin dışında tutuldu. Reklam sektörü, bu düzenlemelere gönüllü olarak Ekim 2025'ten itibaren uymaya başladı. Bu erken uyum, geleneksel şekerlemelerin meyve ve sebzelerle ikame edildiği ilk Noel kampanyalarına yansıdı.

Sağlık kuruluşlarından destek gelmesine rağmen, potansiyel boşluklara dair endişeler de dile getirildi. Aktivistler, belirli bir HFSS ürününü sergilemeden yalnızca marka adını veya logosunu tanıtan “marka reklamcılığının” istisna tutulmasına dikkat çekti. Ayrıca, bilboardlar gibi açık hava reklamcılığının mevcut yasak kapsamına dahil edilmemesi de eleştirildi. Food Foundation araştırmaları, 2021 ile 2024 yılları arasında açık hava reklamcılığı harcamalarında %28'lik bir artış olduğunu gösteriyor. Aynı dönemde McDonald's, harcamalarını %71 oranında artırarak, reklam bütçelerinin etkilenmeyen kanallara kaydırıldığı izlenimini güçlendiriyor.

Bu girişim, daha geniş bir önlem paketinin parçasıdır. Bu paket, ilave şeker içeren sütlü içeceklere yönelik sektör vergisinin Ocak 2028'e kadar uzatılmasını ve yerel yönetimlere okulların yakınında fast food satış yerlerini kısıtlama yetkisi verilmesini içeriyor. ASA gibi düzenleyici kurumlar, uyumsuzluk halinde markaların yıllık cirolarının %5'ine veya 250.000 sterline varan para cezaları uygulama yetkisine sahip olacak. Bu mevzuat, devlet sağlık politikası alanında yeni bir emsal teşkil ederek, odağı doğrudan çocuklara yönelik pazarlama etkilerinin sınırlandırılması üzerine kaydırıyor.