Çin'de Demografik Dönüşüm: Çocuk Bakım Hizmetlerinde KDV Muafiyeti Başlıyor

Çin, 1 Ocak 2026 itibarıyla ebeveynlik ekonomisini kökten değiştiren yeni bir doğurganlık yanlısı politikaya adım atmaktadır. Pekin yönetimi, ülkenin yakın tarihindeki en ciddi demografik gerilemeye yanıt olarak, çocuk bakım hizmetlerinin yanı sıra evlilik danışmanlığı ve yaşlı/engelli destek servisleri için uygulanan yüzde 13'lük Katma Değer Vergisi'ni (KDV) kaldırma kararı aldı. Bu hamle, haneler üzerindeki mali yükü hafifletmeyi ve nüfus artışını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Çin Ulusal Sağlık Komisyonu, aynı zamanda dünyanın en iddialı doğurganlık destek paketlerinden birini devreye sokuyor: 2026'dan itibaren devlet, doğumla bağlantılı tüm tıbbi masrafları karşılayacak. Bu düzenlemenin resmi hedefi, doğum yapacak kadınlar için cepten çıkan maliyeti sıfırlamaktır. Böylece, gebelik ve doğum sürecindeki yüksek sağlık hizmeti maliyeti gibi temel engellerin toplumun tüm kesimleri için ortadan kaldırılması hedefleniyor.

Bu yeni düzenlemeler, halihazırda yürürlükte olan teşviklere ekleniyor. Örneğin, üç yaş altı çocuklar için sağlanan bakım sübvansiyonları gelir vergisinden muaf tutuluyor. Bütün bu önlemler bir araya geldiğinde, devletin artık sadece çocuğun doğumu anını değil, aynı zamanda onun hayatının en masraflı ilk yıllarını da aktif olarak sübvanse ettiği bir model ortaya çıkmaktadır.

Mevcut istatistikler, bu demografik dönüşümün ne denli acil olduğunu gözler önüne seriyor. 2024 yılında Çin nüfusu 1,39 milyon kişi azalarak, 2022'de başlayan düşüş serisini üçüncü yıla taşımıştır. Yeni doğan sayısı 9,54 milyona gerilemiş olup, bu rakam, uzun yıllar süren tek çocuk politikasının kaldırıldığı 2016 seviyesinin neredeyse yarısıdır. Nüfus azalmasına paralel olarak yaşlanma hızlanmakta; 60 yaş üstü vatandaşların oranı yüzde 22'ye ulaşarak 310 milyon kişiye tekabül etmektedir.

Demografi uzmanlarının öngörülerine göre Çin, artık sürekli bir nüfus küçülmesi çağına girmiştir. Birleşmiş Milletler tahminleri, ülkenin nüfusunun 2050 yılına kadar 1,31 milyara düşebileceğini gösteriyor. Bu durum, emeklilik sistemleri üzerinde ciddi bir baskı yaratma, işgücü açığı doğurma ve on yıllardır demografik temettüye dayanan ekonomik modelin köklü bir dönüşüm geçirmesi riskini beraberinde getiriyor.

RAND Corporation gibi düşünce kuruluşlarından uzmanlar, bu cömert mali teşviklerin demografik zorluğa verilen yanıtın yalnızca bir parçasını oluşturduğunu vurguluyor. Ailelerin üreme stratejilerinde gerçek bir değişim yaratabilmek için, politikacıların temel sorunları çözmesi gerekecektir: büyük şehirlerdeki yüksek konut maliyetleri, pahalı ve rekabetçi eğitim sistemi ile genç ebeveynlerin kronik olarak yaşadığı aşırı yük. Bu temel meseleler çözülmeden, en eli açık sübvansiyonların bile evlilik ve çocuk sahibi olma eğilimini kırmakta yetersiz kalma ihtimali yüksektir.

Pekin'in bu yeni stratejisi, vergi yükünü yeniden dağıtarak ve doğum ile çocuk bakımını doğrudan finanse ederek ülkenin demografik seyrini yeniden başlatma çabasıdır. Bu kapsamlı önlemlerin Çinli aileleri daha fazla çocuk sahibi olmaya ikna edip edemeyeceği, önümüzdeki on yılın küresel demografik gündemindeki en kritik sorulardan biri olacaktır.