Chiny zmieniają kurs demograficzny: Zniesienie VAT na usługi opiekuńcze

Od 1 stycznia 2026 roku Chińska Republika Ludowa wkracza w nową fazę polityki pro-natalistycznej, radykalnie modyfikując ekonomiczne uwarunkowania rodzicielstwa. Władze w Pekinie zdecydowały o zwolnieniu z 13-procentowego podatku od wartości dodanej (VAT) usług związanych z opieką nad dziećmi. Ulga obejmie także działalność agencji matrymonialnych oraz świadczenie pomocy osobom starszym i niepełnosprawnym. Decyzja ta ma na celu złagodzenie obciążeń finansowych ciążących na rodzinach i zachęcenie do tworzenia nowych gospodarstw domowych w obliczu najpoważniejszego spadku demograficznego w najnowszej historii kraju.

Równolegle, Narodowa Komisja Zdrowia ChRL uruchamia jeden z najbardziej ambitnych na świecie pakietów wsparcia dla dzietności. Od roku 2026 państwo przejmie pełne pokrycie wszystkich kosztów medycznych związanych z porodem. Oficjalnie sformułowanym celem jest osiągnięcie „zerowych kosztów z własnej kieszeni” dla rodzących kobiet. Oznacza to, że kluczowa bariera – wysokie koszty opieki medycznej w okresie ciąży i porodu – ma zostać usunięta dla wszystkich grup społecznych.

Nowe regulacje stanowią uzupełnienie już obowiązujących zachęt, w tym zwolnienia z podatku dochodowego od subsydiów na opiekę nad dziećmi do lat trzech. W sumie tworzy to model, w którym państwo coraz aktywniej subsydiuje nie tylko sam moment narodzin, ale także pierwsze, najbardziej kosztowne lata życia dziecka. To wyraźny sygnał, że Pekin traktuje kwestię demografii jako priorytet strategiczny.

Dane statystyczne dobitnie podkreślają pilność tej demograficznej korekty kursu. W 2024 roku populacja Chin skurczyła się o 1,39 miliona osób, co stanowi trzeci z rzędu rok spadku, zapoczątkowany w 2022 roku. Liczba nowo narodzonych spadła do zaledwie 9,54 miliona, co jest niemal dwukrotnie mniejszą wartością niż w 2016 roku, kiedy to zniesiono wieloletnią politykę jednego dziecka. W obliczu kurczącej się dzietności, proces starzenia się społeczeństwa przyspiesza: odsetek obywateli powyżej 60. roku życia osiągnął 22%, co oznacza 310 milionów osób.

Demografowie prognozują, że Chiny wchodzą w erę trwałego zmniejszania się populacji. Szacunki Organizacji Narodów Zjednoczonych sugerują, że do 2050 roku liczba mieszkańców kraju może spaść do 1,31 miliarda. Taka zmiana grozi poważnym obciążeniem dla systemu emerytalnego, niedoborami siły roboczej oraz transformacją modelu gospodarczego, który przez dziesięciolecia opierał się na dywidendzie demograficznej.

Eksperci, w tym badacze z RAND Corporation, zaznaczają, że hojne bodźce fiskalne to tylko część odpowiedzi na wyzwanie demograficzne. Aby realnie zmienić strategie reprodukcyjne rodzin, decydenci muszą zmierzyć się z fundamentalnymi problemami. Mowa tu o astronomicznych kosztach mieszkań w metropoliach, drogim i wysoce konkurencyjnym systemie edukacji, a także chronicznym przeciążeniu młodych rodziców. Bez rozwiązania tych kwestii, nawet najbardziej hojne dotacje mogą okazać się niewystarczające do przełamania trendu odkładania decyzji o małżeństwie i potomstwie.

Nowa strategia Pekinu to próba zresetowania trajektorii demograficznej kraju poprzez rearanżację obciążeń podatkowych oraz bezpośrednie finansowanie porodów i opieki nad dziećmi. To, czy ten kompleks środków skłoni chińskie rodziny do powiększania potomstwa, będzie jednym z kluczowych zagadnień globalnej demografii w nadchodzącej dekadzie.