Avrupa Komisyonu: TikTok'un Bağımlılık Yapıcı Tasarımı Dijital Hizmetler Yasası'nı İhlal Ediyor

Avrupa Komisyonu (AK), 6 Şubat 2026 tarihinde yayımladığı ön inceleme raporunda, Çin merkezli sosyal medya platformu TikTok'un "bağımlılık yapıcı tasarımı" sebebiyle Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası'nı (DSA) ihlal ettiği sonucuna ulaştığını duyurdu. 2024 yılında başlatılan geniş çaplı bir soruşturmanın ardından hazırlanan bu rapor, platformun sunduğu sonsuz kaydırma ve videoların otomatik olarak oynatılması gibi özelliklerin kullanıcıları bir tür "otopilot moduna" soktuğunu iddia ediyor. Bu durumun, özellikle reşit olmayan bireyler ve psikolojik olarak savunmasız yetişkinler üzerinde öz denetimi zayıflatan ciddi bir etkisi olduğu vurgulanıyor.

Komisyon, bağımlılık oluşumunu tetikleyen temel mekanizmalar arasında sürekli yeni içerik akışı, otomatik oynatma işlevi, ısrarcı anlık bildirimler ve yüksek düzeyde kişiselleştirilmiş tavsiye sistemlerini özellikle işaret etti. Avrupa Komisyonu'nun Teknolojik Egemenlik, Güvenlik ve Demokrasiden Sorumlu İcra Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, sosyal medya bağımlılığının gençlerin gelişmekte olan beyin yapıları üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti. Virkkunen, DSA'nın platformlara kullanıcılar üzerindeki etkileri konusunda doğrudan sorumluluk yüklediğini hatırlatırken; TikTok'un gece kullanım süreleri ve uygulamanın açılma sıklığı gibi kompulsif davranış göstergelerini göz ardı ederek yeterli bir risk değerlendirmesi yapmadığı ifade edildi.

Mevcut risk azaltma yöntemlerinin, özellikle ekran süresi yönetimi araçlarının ve ebeveyn kontrollerinin kullanıcılar tarafından kolayca devre dışı bırakılabilmesi nedeniyle etkisiz olduğu sonucuna varıldı. Komisyon sözcüsü Thomas Regnier, alınan mevcut önlemlerin tasarım kaynaklı riskleri azaltmak adına "tamamen yetersiz" olduğunu resmen teyit etti. Düzenleyici kurum, bu ihlallerin giderilmesi için TikTok'un temel hizmet mimarisinde köklü değişikliklere gitmesi gerektiğini savunuyor. Bu öneriler arasında temel bağımlılık yapıcı özelliklerin devre dışı bırakılması, gece saatlerini de kapsayan zorunlu kullanım molalarının getirilmesi ve tavsiye algoritmalarının şeffaf bir şekilde yeniden yapılandırılması yer alıyor.

Eğer bu uyumsuzluk iddiaları nihai kararla kesinleşirse, ana şirket ByteDance küresel yıllık cirosunun %6'sına kadar ulaşabilecek devasa bir para cezası yaptırımıyla karşı karşıya kalabilir. TikTok'un Avrupa gelirlerinin 2024 yılında %38 oranında artarak 6,3 milyar dolara ulaşması, olası finansal yaptırımların şirket üzerindeki etkisini daha da ağırlaştırıyor. 2024 yılı toplam geliri 155 milyar dolar olan ByteDance ise Avrupa Komisyonu'nun bulgularını "kategorik olarak yanlış ve tamamen asılsız bir tanımlama" olarak nitelendirerek reddetti. Şirket yönetimi, bu iddialara karşı ellerindeki tüm yasal imkanları kullanarak itiraz etme niyetinde olduklarını kamuoyuna duyurdu.

Bu gelişme, büyük internet platformları için ortak kurallar belirleyen ve "sistemik risklerin" proaktif bir şekilde azaltılmasını şart koşan DSA'nın uygulanmasında kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Yasa, özellikle dijital platformların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve çocukların korunması gibi temel haklara odaklanıyor. TikTok davasına paralel olarak, AB düzenleyici kurumlarının genç kitlelere hitap eden diğer dijital platformları da benzer bir titizlikle mercek altına alması, Avrupa genelinde dijital dünyada kullanıcı refahını sağlama konusundaki kararlı ve geniş kapsamlı eğilimi gözler önüne seriyor.