Vegan Diyetin Kilo Kaybında Akdeniz Modelini Geride Bırakması: Bulgular ve Metabolik Etkiler

Fazla kilolu 62 yetişkin üzerinde yürütülen randomize bir çapraz deneme, düşük yağlı vegan diyetin, geleneksel olarak kalp sağlığı ile ilişkilendirilen Akdeniz diyetine kıyasla kilo verme hızında daha üstün sonuçlar verdiğini ortaya koydu. Physicians Committee for Responsible Medicine (PCRM) tarafından yürütülen ve bulguları Frontiers in Nutrition dergisinde yayımlanan 16 haftalık bu bilimsel analiz, kalori kısıtlaması olmaksızın iki beslenme modelinin vücut kompozisyonu, insülin hassasiyeti ve kolesterol seviyeleri üzerindeki doğrudan etkilerini kıyasladı.

Çalışmanın metodolojisi, katılımcıların önce dört ay boyunca bir diyeti uygulayıp ardından kısa bir arınma döneminden sonra diğerine geçmesini içeriyordu. Vegan grubu meyve, sebze, baklagiller ve tahıllara odaklanırken; Akdeniz diyeti grubu balık, az yağlı süt ürünleri ve zeytinyağı gibi hayvansal kaynakları dahil etti. Bulgular, vegan diyeti uygulayanların ortalama olarak altı kilogram (yaklaşık 13 pound) kilo kaybettiğini ve vücut yağ kütlesinde, özellikle de visseral yağda belirgin düşüşler yaşadığını gösterdi. Akdeniz diyeti grubunda ise bu süre zarfında ortalama kilo kaybı gözlemlenmedi.

Metabolik açıdan, vegan beslenme grubunda insülin duyarlılığında daha belirgin bir iyileşme kaydedilirken, kolesterol seviyelerinde de olumlu değişimler saptandı. Vegan grupta toplam ve LDL kolesterol seviyelerinde sırasıyla 18.7 mg/dL ve 15.3 mg/dL düşüşler rapor edildi; Akdeniz diyetinde bu parametrelerde anlamlı bir değişim olmadı. Araştırmacılar, bu etkinin, hayvansal ürünlerin tamamen kısıtlanması ve diyetin genel yağ oranının düşürülmesiyle ilişkili olduğunu belirtiyor; hatta vegan grubun, bitkisel indeks açısından "sağlıksız" kabul edilen rafine tahılları daha fazla tüketmesine rağmen bu sonuçları elde etmesi dikkat çekicidir.

Dr. Hana Kahleova, PCRM klinik araştırmalar direktörü olarak, düşük yağlı vegan diyetin, hayvansal ürünlerin asit üreten yapısının tetikleyebileceği kronik enflamasyonu azaltarak kilo kaybını destekleyebileceğini ifade etti. Bu bulgular, kilo kaybı odağında değerlendirildiğinde Akdeniz diyetinin popülaritesini sorgulatırken; Harvard Tıp Fakültesi'nden Dr. Walter Willett, Akdeniz diyetindeki zeytinyağı ve kuruyemiş gibi enerji yoğun bileşenlerin kilo verme sürecini yavaşlatabileceğine dikkat çekmiştir. Öte yandan, iyi planlanmış bitkisel diyetlerin posa içeriği sayesinde kan glikoz düzeylerinin kontrolüne yardımcı olduğu ve hücrelerin insüline duyarlılığını artırdığı bilinmektedir.

Bu beslenme bilimi gelişmelerine ek olarak, vegan topluluğunu ticari yapılarla ve sivil toplum kuruluşlarıyla bir araya getirmeyi hedefleyen Vegue adlı dijital bir sosyal ağın test aşamasında olduğu bilgisi de tamamlayıcı bir gelişme olarak öne çıkmaktadır. Bu tür platformlar, vegan yaşam tarzının benimsenmesini kolaylaştırmayı ve topluluk içi etkileşimi artırmayı amaçlamaktadır. Toplumun yaklaşık üçte birinde görülen insülin direnci gibi metabolik riskler bağlamında, bu diyet karşılaştırmasının sonuçları halk sağlığı açısından önemli veriler sunmaktadır.