Ethereum'un Yeni Değerleme Paradigması: Küresel Bir Kamu Malı Statüsüne Geçiş

2025 yılının sonlarına doğru, Ethereum'un resmi X sosyal medya hesabında başlatılan bir tartışma silsilesi kapsamında, yazar ve yatırımcı William Mougayar, Ethereum'un rolünü İnternet veya GPS sistemine benzeterek onu küresel bir kamu malına dönüştürme tezini ortaya attı. Bu yeni bakış açısı, ağın sistemik değerini yansıtmadığı için işlem hacmi veya ücret büyüklüğü gibi geleneksel ölçütlerden uzaklaşmayı gerektiriyor. Mougayar, Ethereum'un bilginin protokolü olan İnternet'in aksine, bir 'değer protokolü' olarak işlev gördüğünü, ancak her ikisinin de küresel koordinasyon için tarafsız bir temel katman görevi gördüğünü savunuyor.

Mayıs 2025'te hayata geçirilen Pectra hard fork'u ve 3 Aralık 2025'te etkinleştirilen Fusaka hard fork'u gibi teknolojik ilerlemeler, ağın altyapısal rolünü sağlamlaştırdı. Özellikle Fusaka hard fork'u, PeerDAS aracılığıyla veri kapasitesinin genişletilmesi sayesinde gaz limitini 150 milyona çıkardı ve ortalama L2 ücretlerini 0,02 doların altına çekti. Bu tür gelişmeler, Ethereum'un rekabetinin diğer blok zincirleriyle değil, doğrudan 'küresel koordinasyonun mevcut durumu' ile olduğunu kanıtlıyor.

Bu kamu yararı niteliğini doğru bir şekilde değerlendirebilmek adına Mougayar, mevcut piyasa değerlemesinden belirgin şekilde ayrışan üç bileşenli bir model önerdi. İlk bileşen olan 'Yakalanan Değer', geleneksel metrikleri kapsıyor ve Aralık 2025 itibarıyla 0,6 ila 0,9 trilyon dolar aralığında tahmin ediliyor. İkinci bileşen ise 'Akış Değeri' olup, ağa bağımlı yıllık ekonomik faaliyeti ölçüyor; bu değer, bazı verilerin yıllık 50 trilyon doları aşan bağımlı akışlara işaret etmesiyle birlikte, yıllık 300 milyar ila 3 trilyon dolar arasında değişiyor.

Bu modelin en çığır açıcı kısmı, küresel ekonomik faaliyetlerdeki sürtünme ve risklerin azalmasından kaynaklanan ekonomik faydayı nicelleştiren 'Güven Fazlası' (Trust Surplus) olarak adlandırılan bileşendir. Bu fazlalık, 150 ila 600 milyar dolar aralığında bir değerlemeye sahiptir. Bu kavram, altyapı sistemlerinin piyasalar tarafından tam olarak fiyatlandırılmadan önce sağladığı görünmez değeri yansıtıyor. Sonuç olarak, bu analize göre Ethereum'un kümülatif iç değeri, aynı dönemde yaklaşık 400 milyar dolar olan piyasa değerinin aksine, 2025 sonu itibarıyla 2 ila 6 trilyon dolar olarak hesaplanıyor.

Kurumsal benimseme, bu dönüşümün temel itici güçlerinden biri olarak, deneme aşamasından gerçek kullanıma geçişi gösteriyor. Örneğin, JPMorgan'ın ABD Hazine bonolarına yatırım yapan tokenize edilmiş bir para piyasası fonu olan MONY'yi Ethereum üzerinde başlatması, büyük finansal kuruluşların likidite yönetimi için halka açık blok zincirlerini temel olarak görmeye başladığının güçlü bir işareti. Ethereum'un resmi hesabı tarafından da desteklenen Mougayar'ın analizi, değeri sistemik faydasından ve tarafsız bir mutabakat katmanı olma rolünden kaynaklanan bir varlığın nasıl adilce fiyatlandırılması gerektiği sorusunu gündeme getiriyor.