Departament Skarbu USA tymczasowo łagodzi sankcje na rosyjską ropę w obliczu kryzysu w Cieśninie Ormuz

W czwartek, 12 marca 2026 roku, amerykański Departament Skarbu, działając za pośrednictwem Biura Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC), ogłosił decyzję o czasowym zezwoleniu na obrót rosyjską ropą naftową znajdującą się na jednostkach morskich. Nowe wytyczne, sformułowane jako Licencja Generalna nr 134, umożliwiają załadunek i sprzedaż surowca oraz produktów ropopochodnych pochodzących z Rosji, pod warunkiem że trafiły one na tankowce nie później niż 12 marca 2026 roku. Okres obowiązywania tej taryfy ulgowej został wyznaczony do 11 kwietnia 2026 roku. Sekretarz Skarbu USA, Scott Bessent, określił to posunięcie jako „wąsko wyspecjalizowany i krótkoterminowy środek”, którego celem jest zwiększenie globalnej podaży oraz uspokojenie nastrojów na rynkach energetycznych. Bessent podkreślił jednocześnie, że administracja Władimira Putina nie odniesie z tego tytułu znaczących korzyści finansowych.

Bezpośrednim impulsem do podjęcia tej nadzwyczajnej decyzji była gwałtowna eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie. Sytuacja zaogniła się 28 lutego 2026 roku po uderzeniach sił USA i Izraela na cele w Iranie, co doprowadziło do niemal całkowitego paraliżu żeglugi w strategicznie kluczowej Cieśninie Ormuz. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) oceniła, że obecny kryzys wywołał największe w historii zakłócenia w dostawach ropy, przewyższające skalą kryzys sueski z 1956 roku i dotykające około 10% światowego eksportu. W odpowiedzi na ten szok energetyczny Stany Zjednoczone zdecydowały się na uwolnienie 172 milionów baryłek z własnych Strategicznych Rezerw Ropy Naftowej, a pozostali członkowie IEA zadeklarowali łączne wsparcie rynków kwotą 400 milionów baryłek.

Według szacunków przedstawionych przez Kiryła Dmitrijewa, specjalnego przedstawiciela prezydenta Rosji ds. współpracy inwestycyjno-gospodarczej, tymczasowe zniesienie restrykcji dotyczy około 100 milionów baryłek rosyjskiej ropy będącej obecnie w tranzycie. W piątek, 13 marca 2026 roku, Dmitrijew stwierdził, że społeczność międzynarodowa zaczyna dostrzegać „systemową rolę” rosyjskich zasobów energetycznych, argumentując, że stabilizacja globalnego rynku bez surowców z Moskwy jest niemożliwa. Z kolei Scott Bessent twardo stał na stanowisku, że ta doraźna zmiana przepisów nie przyniesie rosyjskiemu rządowi „istotnych profitów finansowych”, ponieważ główny strumień dochodów budżetowych Rosji generowany jest przez podatki pobierane bezpośrednio w miejscu wydobycia, a nie w fazie transportu morskiego.

Dane finansowe wskazują, że choć w lutym 2026 roku dochody Rosji z eksportu ropy spadły do najniższego poziomu od 2022 roku, to gwałtowny wzrost cen światowych po wybuchu konfliktu przyniósł Moskwie około 6 miliardów euro wpływów z sektora naftowo-gazowego w ciągu zaledwie dwóch tygodni. Sytuacja ta odbiła się szerokim echem w Europie, zwłaszcza w Niemczech, gdzie 12 marca 2026 roku cena benzyny Super E10 po raz pierwszy od września 2022 roku przekroczyła barierę 2,00 euro za litr. Zjawisko to zbiegło się w czasie z krótkotrwałym skokiem cen ropy naftowej powyżej poziomu 120 dolarów za baryłkę. Niemiecki minister finansów Lars Klingbeil, sprawujący swój urząd od maja 2025 roku, ostro skrytykował koncerny paliwowe, zarzucając im stosowanie praktyk o charakterze „zmowy cenowej” w obliczu kryzysu.

Kreml, ustami rzecznika prasowego Dmitrija Pieskowa, ocenił 13 marca działania Waszyngtonu jako „sytuacyjną zbieżność interesów” mającą na celu ratowanie rynków energii. Pieskow zaznaczył, że bez udziału rosyjskiego surowca przywrócenie równowagi cenowej byłoby niewykonalne. Zastępca szefa personelu Białego Domu, Stephen Miller, potwierdził, że priorytetem administracji pozostaje obniżenie kosztów energii dla konsumentów. To tymczasowe wyłączenie z reżimu sankcyjnego, nałożonego pierwotnie po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, jest postrzegane jako pragmatyczny krok mający zapobiec zatorom logistycznym dla statków, które już wyruszyły w rejs. Warto jednak zauważyć, że licencja OFAC kategorycznie zabrania jakichkolwiek transakcji powiązanych z Iranem, co dowodzi, że w dobie głębokiej niestabilności geopolitycznej pragmatyka rynkowa może na chwilę wziąć górę nad rygorystycznym przestrzeganiem sankcji.