ABD Hazine Bakanlığı, Hürmüz Boğazı Krizi Ortasında Rus Petrolüne Yönelik Yaptırımları Geçici Olarak Esnetiyor

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 12 Mart 2026 Perşembe günü, deniz yoluyla taşınan Rus petrolünün ticaretine yönelik geçici bir muafiyet kararı aldığını duyurdu. Genel Lisans 134 olarak kayıtlara geçen bu yeni düzenleme, 12 Mart 2026 tarihinden önce tankerlere yüklenmiş olan Rus menşeli ham petrol ve petrol ürünlerinin sevkiyatına ve satışına 11 Nisan 2026 tarihine kadar yasal bir zemin hazırlıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu hamleyi küresel arzı desteklemeyi ve enerji piyasalarındaki aşırı oynaklığı azaltmayı amaçlayan "dar kapsamlı ve kısa vadeli bir önlem" olarak tanımladı. Bessent ayrıca, Putin yönetiminin bu geçici gevşetmeden stratejik bir mali kazanç elde etmeyeceğinin altını çizdi.

Bu kritik kararın arkasındaki temel itici güç, Orta Doğu'da tırmanan ve küresel enerji koridorlarını tehdit eden çatışmalar oldu. 28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in İran'a yönelik gerçekleştirdiği askeri operasyonlar, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin felç olmasına yol açtı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yaşanan bu krizin küresel petrol ihracatının yaklaşık %10'unu etkilediğini ve 1956 Süveyş Krizi'ni bile geride bırakarak tarihin en büyük arz kesintisi olarak kayıtlara geçtiğini bildirdi. Enerji piyasalarındaki bu şoku hafifletmek amacıyla ABD, Stratejik Petrol Rezervi'nden 172 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı alırken, IEA üyesi diğer ülkeler de toplamda 400 milyon varil petrolü serbest bırakma konusunda mutabık kaldı.

Rusya'nın yatırımlar ve ekonomik iş birliğinden sorumlu özel temsilcisi Kirill Dmitriev'in paylaştığı verilere göre, bu geçici muafiyet şu anda transit halinde olan yaklaşık 100 milyon varil Rus petrolünü doğrudan ilgilendiriyor. 13 Mart 2026 Cuma günü konuya ilişkin bir açıklama yapan Dmitriev, uluslararası toplumun Rus enerji kaynaklarının küresel sistemdeki vazgeçilmez rolünü kabul etmek zorunda kaldığını ve Moskova'nın petrolü devre dışı bırakılarak piyasa istikrarının sağlanamayacağını vurguladı. Ancak Bakan Bessent, petrol gelirlerinin büyük kısmının üretim noktasındaki vergilerden oluştuğunu hatırlatarak, bu kararın Rus hükümetine kayda değer bir finansal avantaj sağlamayacağı konusundaki ısrarını sürdürdü.

Ekonomik göstergeler, Şubat 2026'da Rusya'nın petrol ihracat gelirlerinin 2022'den bu yana en düşük seviyeye gerilediğini ortaya koysa da, çatışmaların tetiklediği fiyat artışları Moskova'nın kasasına son iki haftada yaklaşık 6 milyar euro girmesini sağladı. Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da ise 12 Mart 2026 itibarıyla Super E10 akaryakıt fiyatları, Eylül 2022'den bu yana ilk kez litre başına 2,00 euro sınırını aşarak rekor kırdı. Bu fiyat artışı, ham petrolün varil fiyatının kısa süreliğine 120 doların üzerine çıkmasıyla aynı döneme denk geldi. Mayıs 2025'ten bu yana görevde olan Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, enerji devlerini "fiyat anlaşması" yapmakla suçlayarak şirketlerin kâr hırsına yönelik sert eleştirilerde bulundu.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, 13 Mart'ta yaptığı değerlendirmede Washington'ın bu adımını enerji piyasalarını dengelemek adına ortaya çıkan bir "durumsal çıkar örtüşmesi" olarak nitelendirdi ve Rus petrolü olmadan küresel dengenin kurulamayacağını bir kez daha hatırlattı. Beyaz Saray Genel Sekreter Yardımcısı Stephen Miller ise yönetimin temel önceliğinin enerji maliyetlerini düşürmek olduğunu teyit etti. Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgali sonrası yürürlüğe giren yaptırımlara getirilen bu istisna, halihazırda denizde olan gemilerin lojistik bir tıkanıklığa yol açmasını önlemek için atılmış pragmatik bir adım olarak görülüyor. Öte yandan, OFAC tarafından yayımlanan lisansın İran ile bağlantılı her türlü işlemi kesin bir dille yasaklaması, jeopolitik krizlerin derinleştiği dönemlerde piyasa gerçeklerinin yaptırım rejimlerine baskın gelebildiğini gösteriyor.