Wenezuela: Pierwsze zwolnienia na mocy ustawy o amnestii i kontrowersje wokół jej wdrażania

Wenezuela rozpoczęła proces wdrażania nowo przyjętej ustawy o amnestii, co w pierwszych dniach obowiązywania aktu zaowocowało odzyskaniem wolności przez co najmniej 65 więźniów. Działania te są bezpośrednim następstwem gwałtownych przetasowań na szczytach władzy oraz rosnącej presji ze strony Stanów Zjednoczonych. Według danych przedstawionych przez organizację pozarządową „Foro Penal”, specjalizującą się w obronie osób przetrzymywanych z motywów politycznych, pierwsze wymierne efekty legislacji odnotowano do niedzieli, 22 lutego 2026 roku.

Obecna sytuacja polityczna jest wynikiem wydarzeń z początku roku. Pełniąca obowiązki prezydenta Delcy Rodríguez objęła swój urząd 5 stycznia 2026 roku, zaledwie dwa dni po zatrzymaniu byłego przywódcy Nicolása Maduro. Do ujęcia Maduro doszło 3 stycznia w ramach operacji o kryptonimie „Absolute Determination Operation”. Nowa administracja podjęła kroki w celu normalizacji stosunków dyplomatycznych z Waszyngtonem, które pozostawały zerwane od 2019 roku.

Szczegółowe zestawienie pierwszych zwolnień wskazuje na stopniowe tempo procesu: w piątek 20 lutego mury więzień opuściło siedem osób, w sobotę piętnaście, a w niedzielę grupa czterdziestu trzech osadzonych. Tymczasowa prezydent Delcy Rodríguez poinformowała, że łączna liczba wniosków o objęcie amnestią wpłynęła od 1 557 osób. Jednocześnie „Foro Penal” zweryfikowało, że od 8 stycznia 2026 roku wolność odzyskało łącznie 464 więźniów, co pokazuje skalę trwających przemian.

Mimo optymistycznych statystyk, nowa regulacja prawna spotkała się z falą krytyki dotyczącą jej rzeczywistego zasięgu. Obrońcy praw człowieka oraz opozycjoniści alarmują, że przepisy mogą wykluczać setki zatrzymanych, w tym funkcjonariuszy policji i wojskowych oskarżonych o działania kwalifikowane jako terrorystyczne. Istnieją również poważne obawy, że amnestia nie obejmuje całego okresu lat 1999–2026, czyli czasów prezydentury Hugo Cháveza i Nicolása Maduro. W geście sprzeciwu wobec tych ograniczeń ponad 200 więźniów politycznych ogłosiło rozpoczęcie strajku głodowego.

W odpowiedzi na te zastrzeżenia, Jorge Rodríguez, brat tymczasowej prezydent i przewodniczący wenezuelskiego parlamentu, zasygnalizował możliwość zastosowania „środków łaski” lub dekretów prezydenckich dla osób, których ustawa o amnestii nie dotyczy. Kontekst polityczny tych zmian jest bezprecedensowy – pojmanie Nicolása Maduro w Caracas przez siły amerykańskie doprowadziło do powołania rządu tymczasowego. Zmianom tym towarzyszy wycofywanie kubańskich agentów służb bezpieczeństwa z ochrony wenezuelskich liderów, co jest efektem nacisków ze strony USA.

Część doradców opozycyjnych podchodzi do nowych przepisów z dużą rezerwą, określając ustawę o amnestii mianem „pułapki” mającej na celu zyskanie na czasie. Twierdzą oni, że prawo to w praktyce wymaga od zatrzymanych swoistego „poddania się” władzom. Pierwszy etap stosowania ustawy ukazuje zatem skomplikowany obraz: z jednej strony widać realne kroki ku złagodzeniu napięć społecznych, z drugiej zaś utrzymują się głębokie podziały co do sprawiedliwości i kompletności tego aktu prawnego w obliczu niedawnej zmiany władzy.