Sonda Parker Solar Probe osiągnęła rekordowe zbliżenie do Słońca, równolegle obserwując międzygwiazdową kometę 3I/ATLAS

Sonda kosmiczna Parker Solar Probe, należąca do NASA, 13 grudnia 2025 roku pomyślnie zakończyła swoją dwudziestą szóstą bliską przelotową misję wokół Słońca. Podczas tego manewru instrument odnotował historyczny rekord, zbliżając się do powierzchni gwiazdy na odległość wynoszącą zaledwie około 3,8 miliona mil, co przekłada się na 6,2 miliona kilometrów. Ten wyczyn miał miejsce w okresie szczytowej aktywności jedenastoletniego cyklu słonecznego.

W trakcie tego ekstremalnego zbliżenia sonda osiągnęła zawrotną prędkość 430 000 mil na godzinę (czyli 687 000 kilometrów na godzinę). Jest to obecnie najszybszy obiekt stworzony przez człowieka. Zarządzanie całą misją, włączając w to projektowanie i budowę sondy, spoczywa na barkach Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (APL) z siedzibą w stanie Maryland. Choć sonda pracowała w pełni autonomicznie w punkcie maksymalnego zbliżenia, łączność z Ziemią została przywrócona 18 grudnia 2025 roku. Wtedy to odebrano sygnał dźwiękowy, który jednoznacznie potwierdził, że wszystkie systemy sondy funkcjonują prawidłowo.

W okresie od 8 do 18 grudnia 2025 roku cztery zestawy instrumentów naukowych sondy intensywnie gromadziły dane bezpośrednio z wnętrza korony słonecznej, czyli zewnętrznej warstwy atmosfery naszej gwiazdy. Informacje zebrane w tym szczególnie aktywnym czasie mają kluczowe znaczenie dla prognozowania zjawisk kosmicznej pogody. Zjawiska te stanowią realne zagrożenie dla systemów satelitarnych, bezpieczeństwa astronautów oraz naziemnej infrastruktury energetycznej. Pierwotnie zaplanowana misja Parker Solar Probe została przedłużona i teraz ma trwać co najmniej do połowy 2029 roku, co zagwarantuje dalsze badania ekstremalnych warunków panujących w koronie słonecznej.

Równolegle z badaniami Słońca, Parker Solar Probe włączył się w obserwacje trzeciego potwierdzonego obiektu międzygwiazdowego – komety 3I/ATLAS (oficjalnie oznaczonej jako C/2025 N1 (ATLAS)). Odkrycia tego obiektu dokonano 1 lipca 2025 roku dzięki systemowi teleskopów ATLAS zlokalizowanemu w Chile. Jest to zaledwie trzeci znany gość spoza naszego Układu Słonecznego, po 1I/'Oumuamua z 2017 roku oraz 2I/Borisov z 2019 roku. Kometa 3I/ATLAS osiągnęła swój najbliższy punkt względem Słońca 29 października 2025 roku.

W dniach od 18 października do 5 listopada 2025 roku instrument WISPR na pokładzie sondy Parker Solar Probe wykonywał około dziesięciu zdjęć komety dziennie, dokumentując jej transformację. Dodatkowo, 6 listopada, sonda Europa Clipper należąca do NASA również przyjrzała się 3I/ATLAS, robiąc to z odległości około 102 milionów mil (czyli 164 milionów kilometrów), wykorzystując do tego spektrograf ultrafioletowy. Najbliższe zbliżenie komety do Ziemi nastąpiło 19 grudnia 2025 roku, kiedy to dzieliło nas od niej około 168 milionów mil (270 milionów kilometrów).

Analiza 3I/ATLAS wywołała pewne kontrowersje naukowe, zwłaszcza po komentarzach astrofizyka z Uniwersytetu Harvarda, Aviego Loeba. Zwrócił on uwagę na obecność pewnych anomalii, takich jak „antytail” (przeciwogon) oraz skład chemiczny bogaty w nikiel, ale pozbawiony żelaza. Te obserwacje podważały czysto kometarny charakter obiektu. Niemniej jednak, oficjalne wnioski przedstawicieli NASA ostatecznie potwierdziły, że 3I/ATLAS jest kometą. Obserwacje tej komety, która według szacunków może mieć nawet 7 miliardów lat i pochodzić z „grubego dysku” Drogi Mlecznej, dają unikalną szansę na badanie materii uformowanej w warunkach odmiennych od tych panujących w naszym systemie gwiezdnym. Teleskop Gemini North również dostarczył cennych danych, ukazując zmianę barwy komety po przejściu przez peryhelium. Te skoordynowane działania różnych instrumentów zapewniają kompleksową ocenę zarówno naszej gwiazdy, jak i rzadkich gości spoza Układu Słonecznego.