Parker Solar Probe registreert recordnadering tot de Zon te midden van observaties van interstellair object 3I/ATLAS

Op 13 december 2025 heeft de Parker Solar Probe van NASA met succes zijn 26e flyby nabij de Zon voltooid. Tijdens deze manoeuvre bereikte de sonde opnieuw een recordafstand van slechts 3,8 miljoen mijl (wat neerkomt op 6,2 miljoen kilometer) van het stellaire oppervlak. Dit was een cruciaal moment, aangezien het gebeurde tijdens de piekactiviteit van de 11-jarige zonnecyclus van de Zon. Hierdoor kon de sonde een duizelingwekkende topsnelheid bereiken van 430.000 mijl per uur (687.000 kilometer per uur), een snelheid die nog nooit door een door mensen gemaakt object is geëvenaard.

De leiding over deze complexe missie, inclusief het ontwerp en de assemblage van de sonde, berust bij het Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory (APL) in Maryland. De sonde opereerde volledig autonoom tijdens de dichtste nadering. De communicatie met de Aarde werd pas op 18 december 2025 hersteld, toen een bevestigingstoneel binnenkwam, wat aangaf dat alle systemen naar behoren functioneerden. Dit toont de robuustheid van het ruimtevaartuig aan onder extreme omstandigheden.

Gedurende de periode van 8 tot en met 18 december 2025 waren de vier wetenschappelijke instrumenten aan boord van de sonde zeer actief. Ze verzamelden cruciale gegevens rechtstreeks binnenin de zonnecorona, de buitenste atmosfeer van de Zon. De informatie die tijdens deze actieve fase is verzameld, is van onschatbare waarde voor het nauwkeurig voorspellen van ruimteweer. Dit weer vormt immers een reëel risico voor satellietcommunicatie, de veiligheid van astronauten en de stabiliteit van elektriciteitsnetwerken op Aarde.

Hoewel de oorspronkelijke planning van de Parker Solar Probe was afgerond, is de missie verlengd. Dit garandeert dat de dataverzameling ten minste tot medio 2029 doorgaat, waardoor een diepgaandere studie van de extreme omstandigheden in de zonnecorona mogelijk wordt. Het is alsof we een kijkje in de keuken van de Zon krijgen, wat essentieel is voor ons begrip van stellaire fysica.

Parallel aan de zonneobservaties speelde de Parker Solar Probe een rol bij de studie van het derde bevestigde interstellair object: komeet 3I/ATLAS (officieel C/2025 N1 (ATLAS)). Dit hemellichaam werd op 1 juli 2025 ontdekt door het ATLAS-telescoopsysteem in Chili. Het is slechts de derde bekende bezoeker van buiten ons zonnestelsel, na 1I/'Oumuamua (2017) en 2I/Borisov (2019). De komeet 3I/ATLAS bereikte zijn dichtste nadering tot de Zon op 29 oktober 2025.

Tussen 18 oktober en 5 november 2025 maakte het WISPR-instrument aan boord van de Parker Solar Probe dagelijks ongeveer 10 opnamen van de komeet, waarmee de evolutie nauwlettend werd vastgelegd. Bovendien heeft de NASA Europa Clipper op 6 november observaties van 3I/ATLAS uitgevoerd op een afstand van circa 102 miljoen mijl (164 miljoen kilometer), gebruikmakend van zijn ultraviolette spectrograaf. De grootste nadering van de komeet tot de Aarde vond plaats op 19 december 2025, op een afstand van ongeveer 168 miljoen mijl (270 miljoen kilometer).

De analyse van 3I/ATLAS leidde tot wetenschappelijke discussies. Met name astrofysicus Avi Loeb van Harvard University wees op anomalieën, zoals een 'antistaart' en een samenstelling met veel nikkel maar zonder ijzer. Dit deed vragen rijzen over de puur komeetachtige aard van het object. Niettemin hebben officiële verklaringen van NASA bevestigd dat 3I/ATLAS inderdaad een komeet is. Deze dubbele focus op de Zon en de interstellaire gast biedt een unieke kans.

De berekeningen suggereren dat 3I/ATLAS mogelijk wel 7 miljard jaar oud is en afkomstig is uit de 'dikke schijf' van de Melkweg. Dit materiaal biedt een venster op formatieprocessen die buiten de omstandigheden van ons eigen zonnestelsel hebben plaatsgevonden. Ook de Gemini North-telescoop leverde waardevolle data, met name over de kleurverandering van de komeet na het passeren van het perihelium. Deze gecoördineerde inspanningen van diverse instrumenten zorgen voor een compleet beeld van zowel onze ster als deze zeldzame interstellaire reizigers.