Parker Güneş Sondası, 3I/ATLAS Kuyruklu Yıldızını Gözlemlerken Güneş'e Rekor Yakınlık Kaydetti

NASA'nın Parker Güneş Sondası, 13 Aralık 2025 tarihinde Güneş'e yönelik 26. yakın geçişini başarıyla tamamladı. Bu manevra sırasında, yıldız yüzeyine yaklaşık 3,8 milyon mil (6,2 milyon kilometre) gibi inanılmaz bir mesafeye ulaşarak yeni bir rekor kırdı. Bu kritik yaklaşım, Güneş'in 11 yıllık döngüsünün zirve aktivite dönemine denk geldi. Bu yakınlık sayesinde sonda, insan yapımı herhangi bir aracın ulaştığı en yüksek hız olan saatte 430.000 mil (saatte 687.000 kilometre) hıza erişti. Görevin yönetimi, cihazın tasarımı ve montajı dahil olmak üzere, Maryland'deki Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı (APL) tarafından yürütülmektedir. En yakın mesafede sonda otonom olarak çalıştı; sistemlerinin sorunsuz çalıştığını teyit eden sinyal 18 Aralık 2025'te Dünya'ya ulaştığında iletişim yeniden kuruldu.

8 Aralık ile 18 Aralık 2025 tarihleri arasındaki bu yoğun dönem boyunca, sondanın üzerindeki dört bilimsel enstrüman seti, Güneş'in dış atmosferi olan korona içinde doğrudan veri toplamakla meşguldü. Uzay hava durumunu tahmin etme açısından bu aktif dönemde toplanan veriler hayati önem taşımaktadır. Zira bu hava olayları, uydu sistemleri, astronotlar ve yerdeki enerji şebekeleri için potansiyel riskler barındırır. Parker Güneş Sondası görevi, başlangıçta belirlenen ana program süresini aşarak uzatıldı ve en azından 2029 yılının ortalarına kadar veri toplamaya devam edecek. Bu uzatma, Güneş koronasındaki aşırı koşulların incelenmesi için değerli bir fırsat sunuyor.

Güneş odaklı bu görev devam ederken, Parker Güneş Sondası aynı zamanda üçüncü doğrulanmış yıldızlararası nesne olan 3I/ATLAS kuyruklu yıldızının (resmi adıyla C/2025 N1 (ATLAS)) gözlemlenmesine de katkıda bulundu. Bu cisim, Şili'deki ATLAS teleskop sistemi tarafından 1 Temmuz 2025'te tespit edilmişti. Bu keşif, Güneş Sistemi'mizin dışından gelen ve bilinen ikinci (2I/Borisov, 2019) ve birinci (1I/'Oumuamua, 2017) ziyaretçilerin ardından üçüncü yıldızlararası ziyaretçi olması anlamına geliyor. 3I/ATLAS kuyruklu yıldızı, 29 Ekim 2025 tarihinde Güneş'e en yakın geçişini gerçekleştirmişti.

18 Ekim ile 5 Kasım 2025 tarihleri arasında, Parker Güneş Sondası üzerindeki WISPR cihazı, kuyruklu yıldızın gelişimini kaydetmek amacıyla günde yaklaşık 10 fotoğraf çekti. Buna ek olarak, NASA'nın Europa Clipper aracı da 6 Kasım'da 3I/ATLAS'ı yaklaşık 102 milyon mil (164 milyon kilometre) mesafeden ultraviyole spektrografını kullanarak gözlemledi. Kuyruklu yıldızın Dünya'ya en yakın yaklaşımı 19 Aralık 2025'te, yaklaşık 168 milyon mil (270 milyon kilometre) mesafede gerçekleşti. 3I/ATLAS'ın incelenmesi bilim camiasında bazı tartışmalara yol açtı. Özellikle Harvard Üniversitesi'nden astrofizikçi Avi Loeb, nesnede 'anti-kuyruk' gibi anormalliklerin ve demir içermeyen yüksek nikel oranının gözlemlendiğini belirterek, bunun saf bir kuyruklu yıldız olup olmadığı konusunda şüphe uyandırmıştı. Ancak NASA yetkililerinin resmi sonuçları, 3I/ATLAS'ın bir kuyruklu yıldız olduğu yönünde kesinleşti.

7 milyar yıla kadar yaşında olabileceği ve Samanyolu'nun 'kalın diski'nden geldiği tahmin edilen 3I/ATLAS'ı incelemek, bizim yıldız sistemimizden farklı koşullarda oluşmuş materyali inceleme fırsatı sunuyor. Gemini North Teleskobu da günberi geçişinden sonra kuyruklu yıldızın renk değişimini gösteren ek veriler sağladı. Bu koordineli çabalar sayesinde, hem Güneş'imiz hem de nadir bulunan bu yıldızlararası misafirler hakkında kapsamlı bir analiz yapma imkanı doğdu.