Obrączkowe zaćmienie Słońca nad Antarktydą zainauguruje rok astronomiczny 2026

Kalendarz astronomiczny na rok 2026 otworzy spektakularne zjawisko – obrączkowe zaćmienie Słońca, które będzie miało miejsce we wtorek, 17 lutego. Ten wyjątkowy fenomen występuje, gdy Księżyc znajduje się w pobliżu swojego apogeum, co sprawia, że jego tarcza jest zbyt mała, by w całości przesłonić tarczę słoneczną. W rezultacie powstaje charakterystyczna, jasna obręcz, często nazywana „pierścieniem ognia”. Astronomowie przewidują, że w fazie maksymalnej, która w centralnym punkcie widoczności potrwa 2 minuty i 20 sekund, tarcza Księżyca zasłoni około 96,3% powierzchni Słońca.

Pas całkowitej obrączkowości będzie przebiegał przez niezwykle odizolowane rejony, obejmując głównie Antarktydę oraz wody Oceanu Południowego. Do nielicznych lądowych punktów obserwacyjnych należeć będą stacja Concordia, obsługiwana przez Europejczyków na płaskowyżu Dome C, oraz rosyjska stacja Mirny położona na Ziemi Królowej Marii. Ścieżka zaćmienia, o długości około 4282 kilometrów (2661 mil) i szerokości blisko 616 kilometrów (383 mil), przetnie zachodnią część kontynentu i przejdzie wzdłuż wybrzeża Morza Davisa. Poza tym wąskim pasem wydarzenie będzie widoczne jako zaćmienie częściowe w najbardziej wysuniętych na południe regionach Ameryki Południowej, w tym w Argentynie i Chile, a także w południowej części Afryki, m.in. w RPA i na Madagaskarze.

Przykładowo, w chilijskim Punta Arenas częściowe przesłonięcie Słońca wyniesie około 5% i nastąpi w okolicach godziny 21:08 czasu lokalnego, tuż przed zachodem słońca. Mieszkańcy półkuli północnej, w tym Meksyku, nie będą mieli możliwości zaobserwowania tego zjawiska. Lutowe zaćmienie jest pierwszym z czterech tego typu wydarzeń zaplanowanych na 2026 rok – kolejne to całkowite zaćmienie Księżyca 3 marca oraz całkowite zaćmienie Słońca 12 sierpnia. Warto również zauważyć, że nów Księżyca towarzyszący temu wydarzeniu ma duże znaczenie kulturowe, zbiegając się z początkiem Chińskiego Nowego Roku (Roku Ognistego Konia), a pojawiający się dzień później, 18 lutego, młody sierp Księżyca wyznaczy początek Ramadanu, świętego miesiąca postu w islamie.

Pod względem naukowym zaćmienie to zostało sklasyfikowane jako 61. zdarzenie w cyklu Saros 121. Jest to geometryczna seria powtarzająca się co 18 lat, 11 dni i około 8 godzin. Cykl ten rozpoczął się zaćmieniem częściowym 25 kwietnia 944 roku i według prognoz jego faza obrączkowa zakończy się 28 lutego 2044 roku. W szerszym kontekście rok 2026 to także 20. rocznica powstania obserwatorium w NASA Marshall Space Flight Center w jego obecnej formie. Placówka ta, działająca jako obserwatorium słoneczne od 1968 roku, w 2006 roku została przekształcona w ośrodek badań księżycowych i meteorowych. Centrum Marshalla pozostaje kluczowym elementem współczesnych programów kosmicznych, w tym misji Artemis II, której załogowy lot w stronę Księżyca planowany jest na luty 2026 roku.

Dla większości mieszkańców Ziemi, przebywających poza strefą bezpośredniej widoczności, zjawisko będzie dostępne za pośrednictwem transmisji internetowych z wielu światowych obserwatoriów. Osoby planujące bezpośrednią obserwację faz częściowych muszą bezwzględnie przestrzegać zasad bezpieczeństwa. Konieczne jest używanie certyfikowanych filtrów lub specjalistycznych okularów do zaćmień, aby zapobiec trwałemu uszkodzeniu wzroku. Patrzenie na Słońce bez odpowiedniej ochrony, nawet gdy jest ono częściowo przesłonięte, jest skrajnie niebezpieczne dla zdrowia.