Zależność między cyklami aktywności słonecznej a pokrywą lodową Antarktydy: analiza danych paleoklimatycznych

W 2026 roku międzynarodowa społeczność naukowa skoncentrowała swoje wysiłki badawcze na dwóch kluczowych, wzajemnie powiązanych obszarach: szczegółowej analizie rotacji różnicowej i aktywności magnetycznej Słońca oraz pionierskich studiach paleoklimatycznych, które ustalają ścisłą korelację między cyklami lodu przytwierdzonego na Antarktydzie a fluktuacjami słonecznymi. Słońce zbliża się obecnie do szczytu 25. cyklu słonecznego, którego maksimum, według prognoz, miało nastąpić w przedziale czasowym od końca 2024 do początku 2026 roku. Szczególną uwagę przykuły wydarzenia z 1 i 2 lutego 2026 roku, kiedy to obszar plam słonecznych AR4366 wygenerował serię potężnych rozbłysków. Najsilniejszy z nich, sklasyfikowany jako zdarzenie klasy X8.3, miał miejsce 1 lutego i stał się najpotężniejszym odnotowanym zjawiskiem w całym 2026 roku, wywołując jednocześnie zakłócenia radiowe klasy R3 nad południową częścią Oceanu Spokojnego.

Badanie opublikowane w styczniu 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma Nature Communications przedstawiło przełomową, obejmującą 3700 lat rekonstrukcję cykli przybrzeżnego lodu przytwierdzonego na Antarktydzie, opartą na rygorystycznej analizie osadów dennych pobranych z zatoki Edisto w Morzu Rossa. Praca ta ujawniła istotną statystycznie korelację między cyklami zlodowacenia a naturalnymi wariacjami aktywności słonecznej w skali długoterminowej. Naukowcy zidentyfikowali powtarzalne wzorce w cyklach lodowych, które bezpośrednio odpowiadają znanym cyklom słonecznym, takim jak cykl Gleissberga (trwający około 90 lat) oraz cykl Suessa-de Vriesa (wynoszący około 240 lat). Te wielodekadowe i stuletnie cykle słoneczne wynikają ze zmian w emisji magnetycznej oraz jasności Słońca, co wskazuje na nierozerwalny związek między odległymi procesami astrofizycznymi a stabilnością lodu u wybrzeży Antarktydy.

Wśród kluczowych postaci zaangażowanych w te pionierskie badania znajdują się dr Michael Weber z Uniwersytetu w Bonn, dr Nicholeen Viall z Centrum Lotów Kosmicznych im. Goddarda NASA oraz J. Todd Hoeksema z Uniwersytetu Stanforda. W projekt zaangażowane były również renomowane instytucje, takie jak Włoski Instytut Nauk Polarnych CNR oraz Uniwersytet w Bonn. Dr Weber sformułował wniosek, że odkryta korelacja między cyklami lodowymi a słonecznymi dostarcza fundamentalnie nowej wiedzy na temat mechanizmów wpływu Słońca na ekosystem Antarktydy. Zaawansowane modelowanie klimatyczne wskazuje, że okresowy wzrost promieniowania słonecznego prowadzi do nagrzewania powierzchni morza i redukcji izolacyjnego efektu lodu morskiego. W rezultacie lód przybrzeżny staje się znacznie bardziej podatny na niszczące działanie wiatrów i fal, co wyjaśnia wzorce zjawisk zsynchronizowanych z aktywnością słoneczną.

Wysoka aktywność słoneczna obserwowana w 2026 roku podkreśla ogromne znaczenie praktyczne precyzyjnego prognozowania pogody kosmicznej w celu ochrony satelitów oraz ziemskich sieci energetycznych. Zjawisko rotacji różnicowej Słońca, wynikające z jego specyficznej, plazmowej natury, pokazuje, że równik gwiazdy obraca się najszybciej – w ciągu około 24,47 ziemskich dób (okres syderyczny), podczas gdy na szerokości geograficznej 75 stopni okres ten wydłuża się do 33,40 dób. Dr Viall doprecyzowała, że historyczny pomiar Richarda Carringtona wynoszący 27,3 dnia odnosi się do okresu synodycznego, a nie fizycznie dokładnego okresu syderycznego, który na szerokości występowania plam słonecznych wynosi około 25,4 dnia. Badania antarktycznego lodu oferują krytycznie ważną ścieżkę do poszerzenia wiedzy o dynamice lodu przybrzeżnego daleko poza ramy czasowe zapisów satelitarnych, które obejmują zaledwie kilka dekad, co pomaga naukowcom skuteczniej oddzielić naturalną zmienność klimatu od skutków antropogenicznych.