Gwałtowne ocieplenie w Antarktyce: Pingwiny białobrewe przyspieszają lęgi o 13 dni

Kompleksowe badania przeprowadzone w latach 2012–2022 ujawniły zdumiewające tempo, w jakim pingwiny antarktyczne adaptują się do dynamicznie zmieniających się warunków klimatycznych. Zaobserwowano, że pingwiny białobrewe (Pygoscelis papua) rozpoczynają swój sezon rozrodczy średnio o trzynaście dni wcześniej niż dekadę temu, przy czym w niektórych koloniach przesunięcie to wyniosło nawet dwadzieścia cztery dni. Zjawisko to stanowi jedną z najszybszych udokumentowanych zmian w harmonogramie rozmnażania wśród kręgowców na świecie.

Analizy te zostały zrealizowane w ramach międzynarodowego projektu Penguin Watch, w którym uczestniczyli eksperci z Uniwersytetu Oksfordzkiego oraz Oxford Brookes University. Naukowcy opierali się na danych zgromadzonych przez 77 kamer poklatkowych, które zainstalowano w 37 różnych koloniach na Półwyspie Antarktycznym oraz sąsiednich wyspach subantarktycznych. Termometry zintegrowane z systemami monitoringu wykazały, że w rejonach bytowania tych ptaków temperatura rosła około cztery razy szybciej niż średnia dla całego kontynentu, osiągając tempo wzrostu na poziomie 0,3°C rocznie. Ten gwałtowny, lokalny skok temperatury, kontrastujący z ogólnokontynentalną średnią wynoszącą 0,07°C na rok, jest kluczowym czynnikiem modyfikującym kalendarz biologiczny pingwinów.

Precyzyjna synchronizacja cykli lęgowych z momentem największej dostępności zasobów, a w szczególności kryla, ma fundamentalne znaczenie dla przeżywalności potomstwa. Główny autor publikacji, dr Ignacio Juarez Martinez, wyraził obawę, że tak drastyczne tempo zmian może doprowadzić do krytycznego niedopasowania: pisklęta mogą wykluwać się przed szczytem dostępności ich głównego źródła pożywienia, co grozi masowym głodem w pierwszych tygodniach życia. Dla porównania warto zauważyć, że podobne przesunięcie o dwa tygodnie u europejskiej bogatki trwało aż 75 lat, podczas gdy pingwiny z Antarktyki dokonały tego samego w ciągu zaledwie jednej dekady.

Wyniki badań, które ukazały się na łamach prestiżowego „Journal of Animal Ecology”, wskazują na powstawanie w ekosystemie wyraźnego podziału na „zwycięzców i przegranych” wśród trzech analizowanych gatunków: pingwinów białobrewych, Adeli (Pygoscelis adeliae) oraz maskowych (P. antarcticus). Pingwiny białobrewe, będące ekologicznymi generalistami, wykazują się największą elastycznością, ponieważ są mniej uzależnione od lodu morskiego i potrafią korzystać z bardziej zróżnicowanej diety, co daje im przewagę w ocieplającym się środowisku. Tymczasem pingwiny Adeli i maskowe, których byt jest ściśle powiązany z lodem i krylem, zmagają się ze spadkiem liczebności; u tych gatunków przesunięcie okresu lęgowego wyniosło średnio dziesięć dni na dekadę. Nakładanie się harmonogramów rozrodczych różnych gatunków zaostrza konkurencję o terytoria gniazdowe i zasoby pokarmowe, co skutkuje już przypadkami przejmowania gniazd pingwinów Adeli przez bardziej ekspansywne pingwiny białobrewe.

Pingwiny są uznawane za gatunek wskaźnikowy, informujący o ogólnym stanie zdrowia morskich ekosystemów Antarktydy, gdzie żyje łącznie około 44 milionów tych ptaków. Zachowanie pełnej różnorodności gatunkowej jest niezwykle ważne, ponieważ jej uszczuplenie zwiększa ryzyko destabilizacji całej regionalnej sieci pokarmowej. Naukowcy kontynuują długofalowe obserwacje, aby ocenić zdolność tych zwierząt do trwałej adaptacji behawioralnej w obliczu nieustającej presji wynikającej ze zmian klimatu.