Ekspansja czerwonych alg w Antarktyce: Niepokojące zjawisko przyspiesza topnienie lodowców

Najnowsze dane naukowe, opublikowane w styczniu 2026 roku, rzucają zupełnie nowe światło na skalę zakwitu czerwonych alg w Antarktyce, sugerując, że zjawisko to jest znacznie bardziej rozległe, niż dotychczasowe szacunki wskazywały. Według raportu, w okresie antarktycznego lata mikroorganizmy te zajmują aż 12% powierzchni archipelagu Szetlandów Południowych, co stanowi istotną zmianę w krajobrazie regionu. Te mikrobiologiczne procesy, powszechnie określane mianem „różowego śniegu”, stały się kluczowym czynnikiem wpływającym na lokalną stabilność klimatyczną. Kompleksowe badania prowadzone w latach 2018–2024, koordynowane przez Hiszpański Instytut Nauk o Morzu (ICMAN-CSIC), wykazały, że maksymalny zasięg skupisk alg na całym archipelagu osiągnął rekordową powierzchnię 176 kilometrów kwadratowych.

Mechanizm tego zjawiska opiera się na specyficznej pigmentacji mikroorganizmów, które barwią śnieg na intensywny czerwony lub brunatny kolor, co drastycznie obniża zdolność powierzchni do odbijania światła, znaną jako albedo. Spadek ten może wynosić nawet 20%, co w praktyce oznacza gwałtowne pochłanianie energii słonecznej przez podłoże i w konsekwencji prowadzi do przyspieszonego topnienia lodu. Naukowcy zwracają uwagę, że rozwój alg tworzy samonapędzający się mechanizm dodatniego sprzężenia zwrotnego: proces topnienia generuje niezbędną wilgoć, tworząc jeszcze bardziej sprzyjające warunki do dalszej ekspansji zakwitów. Podobne obserwacje z Arktyki, gdzie spadek albedo po pojedynczym epizodzie zakwitu wyniósł 13%, potwierdzają, że zjawisko bioalbedo ma fundamentalne znaczenie dla globalnych prognoz klimatycznych i stabilności lodowców.

Do zgromadzenia tak precyzyjnych i obszernych danych wykorzystano synergię zaawansowanych technologii teledetekcyjnych, które pozwoliły na wgląd w niedostępne wcześniej szczegóły. Fundamentem analiz były wysokiej rozdzielczości zdjęcia satelitarne z misji Sentinel-2, które zostały uzupełnione danymi zebranymi przez drony wyposażone w specjalistyczne czujniki hiperspektralne. Urządzenia te mają zdolność rejestrowania promieniowania elektromagnetycznego w niezwykle szerokim spektrum, obejmującym zarówno światło widzialne, jak i bliską podczerwień, co umożliwia precyzyjne określenie składu chemicznego powierzchni na podstawie jej charakterystyki odblaskowej. Efektem tych prac jest powstanie pierwszej w historii otwartej bazy danych hiperspektralnych dedykowanej algom antarktycznym, co stanowi przełom w badaniach polarnych.

Rozwój takich baz danych jest absolutnie niezbędny dla rzetelnej oceny wpływu masowych zjawisk mikrobiologicznych na trwałość pokrywy lodowej w roku 2026 oraz w kolejnych okresach badawczych. Obrazowanie hiperspektralne, w przeciwieństwie do powszechnie stosowanych metod multispektralnych, dostarcza znacznie bardziej szczegółowej charakterystyki spektralnej, co czyni je narzędziem niezastąpionym w monitorowaniu biofizycznych właściwości śniegu i lodu. Choć fenomen „różowego śniegu” nie jest nowym odkryciem w regionach polarnych, to skala jego występowania w Antarktydzie, ujawniona w toku najnowszych prac badawczych, wywołuje uzasadnione zaniepokojenie i przyciąga wzmożoną uwagę międzynarodowej społeczności naukowej.

Obecność karotenoidów w komórkach alg bezpośrednio zwiększa absorpcję ciepła, co w prostej linii prowadzi do nagrzewania się i degradacji nawet grubych warstw lodu. Eksperci podkreślają, że im więcej energii cieplnej zostaje uwięzione w podłożu, tym szybciej zachodzi proces topnienia, co z kolei otwiera drogę do jeszcze intensywniejszego namnażania się mikroorganizmów, uruchamiając niebezpieczną klimatyczną reakcję łańcuchową. Wyniki tych badań jednoznacznie wskazują na konieczność zintegrowania parametrów dotyczących bioalbedo z istniejącymi modelami klimatycznymi. Tylko takie podejście pozwoli na uzyskanie precyzyjnych prognoz dotyczących przyszłości antarktycznej pokrywy lodowej oraz lepsze zrozumienie globalnych skutków ocieplenia klimatu.