Chińsko-brytyjski zespół naukowy opracował przełomowy katalog 207 podlodowcowych wulkanów Antarktydy

Międzynarodowy zespół badawczy, działający pod przewodnictwem ekspertów z Chińskiej Republiki Ludowej, sfinalizował prace nad pierwszym tak kompleksowym i szczegółowym katalogiem, obejmującym 207 wulkanów podlodowcowych ukrytych głęboko pod pokrywą lodową Antarktydy. Dokumentacja ta, oficjalnie sklasyfikowana pod symbolem ANT-SGV-25, została zaprezentowana światowej opinii publicznej 1 lutego 2026 roku przez połączone siły naukowców z Chin oraz Wielkiej Brytanii. Inicjatywa ta jest obecnie pozycjonowana jako fundamentalny i niezbędny zasób dla przyszłych, globalnych projektów badawczych, których celem jest zgłębienie tajemnic najzimniejszego i najmniej zbadanego kontynentu na naszej planecie. Ten nowatorski spis stanowi kamień milowy w kartografii geologicznej regionów polarnych, otwierając nowe możliwości dla badaczy z całego świata.

Kluczową instytucją reprezentującą stronę chińską w tym ambitnym przedsięwzięciu naukowym był Polarny Instytut Badawczy Chin (PRIC) z siedzibą w Szanghaju, który operuje pod bezpośrednim nadzorem Ministerstwa Zasobów Naturalnych. Instytut ten zarządza rozbudowaną infrastrukturą, w skład której wchodzi sześć stacji polarnych – z czego aż pięć znajduje się bezpośrednio na Antarktydzie – a także nowoczesna flota lodołamaczy, w tym znane jednostki „Szuielung” (Xuelong) oraz „Szuielung 2” (Xuelong 2). Działalność PRIC jest kluczowa dla chińskiej strategii polarnej, skutecznie łącząc zaawansowane badania naukowe z logistyką na najwyższym światowym poziomie. Współpraca naukowa między Pekinem a Londynem w dziedzinie badań polarnych posiada bogate tradycje historyczne, które udaje się kontynuować i rozwijać pomimo okresowych napięć w dwustronnych relacjach politycznych i dyplomatycznych obu państw.

Średnia grubość antarktycznej pokrywy lodowej wynosi około 2 160 metrów, jednak w najbardziej ekstremalnych lokalizacjach, takich jak rejon Ziemi Wilkesa, lód osiąga rekordową grubość 4 757 metrów. Wulkany podlodowcowe odgrywają w tym specyficznym środowisku krytyczną rolę, wpływając na procesy topnienia bazalnego oraz regulując aktywność hydrologiczną, co ma bezpośrednie przełożenie na stabilność i dynamikę przemieszczania się ogromnych strumieni lodowych. Zjawiska te są monitorowane z najwyższą uwagą, gdyż każda zmiana w strukturze lodu ma dalekosiężne reperkusje dla poziomu mórz na całym świecie. Warto przypomnieć, że brytyjscy naukowcy już wcześniej dokumentowali wpływ podziemnego ciepła geotermalnego, które powodowało zauważalne osiadanie lodu na obszarach o skali porównywalnej z dwukrotną powierzchnią Londynu, co rzuca zupełnie nowe światło na procesy zachodzące głęboko pod powierzchnią białego kontynentu.

Zidentyfikowane dwieście siedem obiektów wulkanicznych nie jest rozmieszczonych na kontynencie w sposób jednolity; ich największa koncentracja występuje w obrębie systemu ryftowego Antarktydy Zachodniej, co ściśle koreluje z odnotowanym tam podwyższonym strumieniem ciepła geotermalnego. Wysokość tych potężnych formacji geologicznych sięga nawet 4 181 metrów, a ich objętość może dochodzić do 2 800 kilometrów sześciennych, co dostarcza badaczom kluczowych parametrów do precyzyjnego modelowania geologicznego regionu. Odkrycia te rzucają nowe światło na ewolucję biologiczną i klimatyczną kontynentu, który nie zawsze był lodową pustynią. Co ciekawe, współczesne badania paleoklimatyczne wskazują, że w dalekiej przeszłości geologicznej Antarktyda Zachodnia charakteryzowała się znacznie łagodniejszym, umiarkowanym klimatem ze średnimi temperaturami sięgającymi 10 °C, a jej tereny porastały gęste i bujne lasy liściaste.

Dogłębne zrozumienie dynamiki procesów zachodzących pod lądolodem ma znaczenie strategiczne, szczególnie po odkryciu rozległego systemu cyrkulujących wód podziemnych pod strukturami Antarktydy Zachodniej. System ten funkcjonuje jako swoisty smar pomiędzy masami lodu a twardymi skałami podłoża, kontrolując tym samym tempo i kierunek ruchu całej pokrywy lodowej. Współzależność między ciepłem wnętrza Ziemi a lodową powłoką jest obecnie jednym z najbardziej skomplikowanych i fascynujących zagadnień współczesnej glacjologii. Niekontrolowany odpływ słodkiej wody pochodzącej z topnienia do wód oceanicznych może prowadzić do poważnych zaburzeń w globalnych prądach morskich oraz negatywnie wpływać na delikatne ekosystemy morskie, co podkreśla wagę monitorowania aktywności wulkanicznej i hydrologii dla precyzyjnego prognozowania zmian klimatycznych w skali całego globu.

Chiny, które zainaugurowały swoje oficjalne badania antarktyczne w 1984 roku, konsekwentnie i aktywnie uczestniczą w międzynarodowym dialogu naukowym, dążąc do wzmocnienia swojej pozycji w regionie, który według szacunków ekspertów zawiera około 89% światowych zasobów wody słodkiej. Opracowanie i publikacja katalogu ANT-SGV-25 stanowi integralną część szerszej, długofalowej strategii Chińskiej Republiki Ludowej, mającej na celu zwiększenie obecności w badaniach polarnych oraz promowanie międzynarodowej współpracy naukowej na dużą skalę. W dobie postępującego globalnego ocieplenia, kontrola i rzetelna wiedza na temat zasobów Antarktydy stają się kwestią o kluczowym znaczeniu geopolitycznym i ekologicznym. Działania te mają na celu nie tylko prestiż na arenie międzynarodowej, ale przede wszystkim lepsze zrozumienie mechanizmów rządzących naszą planetą w obliczu współczesnych wyzwań środowiskowych.