Veerkracht van Cistanthe longiscapa stimuleert landbouwonderzoek te midden van waterschaarste

De bloem *Cistanthe longiscapa*, in de volksmond bekend als de ‘guanaco-poot’, heeft wereldwijde aandacht getrokken dankzij haar vermogen om te gedijen onder de extreme droogteomstandigheden van de Atacamawoestijn in Chili. De Chileense fotograaf Eduardo Muñoz zag zijn opname van deze veerkrachtige bloem gepubliceerd worden in National Geographic en Español in december 2025. Dit markeerde de tweede keer dat de 27-jarige fotograaf erkenning kreeg in dezelfde wedstrijd, nadat hij ook al in 2024 een prijs won met zijn inzending voor ‘Jouw Foto’. Deze plant is een schoolvoorbeeld van het fenomeen ‘Bloeiende Woestijn’ en illustreert een buitengewone aanpassingscapaciteit in een van de droogste gebieden op aarde.

De wetenschappelijke waarde van *Cistanthe longiscapa* is immens vanwege haar opmerkelijke overlevingsstrategieën onder intense hitte en langdurige droogte. Dit maakt haar tot een cruciaal studieobject. Momenteel zijn onderzoekers van de Universidad Andrés Bello bezig met het sequencen van het DNA van deze plant. Hun doel is om de specifieke genen te identificeren die verantwoordelijk zijn voor de weerstand tegen waterstress. De wetenschappers analyseren de metabole flexibiliteit van de plant: wanneer de omstandigheden verslechteren – denk aan droogte, hoge zoninstraling of verzilting – schakelt de plant over op een waterbesparend mechanisme, bekend als CAM-fotosynthese. Zodra de omstandigheden verbeteren, keert de plant terug naar de meer gebruikelijke C3-fotosynthese. Deze schakelcapaciteit, in combinatie met evolutionaire vergrotingen in genfamilies die betrokken zijn bij DNA-herstel, fotosynthese en eiwithomeostase, positioneert *C. longiscapa* als een ideaal model om de mechanismen achter overleving in extreme omgevingen te doorgronden.

De genetische ontdekkingen die in Chili worden gedaan, hebben verstrekkende gevolgen voor de mondiale landbouwsector. Wetenschappers hopen de verworven kennis toe te passen om robuustere varianten te ontwikkelen van essentiële gewassen zoals tarwe, maïs en soja. Dit werk is essentieel om de landbouw weerbaarder te maken tegen de toenemende wereldwijde waterschaarste, een probleem dat verergerd wordt door klimaatverandering. Chili zelf kampt met ernstige waterproblemen en wordt door het World Resources Institute geclassificeerd als een van de meest waterarme regio’s ter wereld. Recente voorspellingen waarschuwen zelfs voor extreme droogte in de vruchtbare Centrale Vallei tegen 2050.

Onderzoek uitgevoerd in samenwerking met instituten zoals het Millenium Institute Center for Genome Regulation heeft ook de functionele variabiliteit binnen de soort *C. longiscapa* blootgelegd. Dit werd vastgesteld op drie locaties met verschillende neerslagpatronen. Er werden verschillen gevonden in onder meer de accumulatie van nachtelijke zuren, de koolstofisotoopverhouding en de mate van succulentie. Deze gegevens over moleculaire kenmerken die verband houden met ecologische strategieën bieden een rijke basis voor toekomstig onderzoek naar plantenresistentie. Gezien Chili’s cruciale rol als toonaangevende zaadexporteur op het zuidelijk halfrond, krijgen biotechnologische doorbraken gebaseerd op inheemse flora een strategisch belang. César Pizarro Gacitúa, hoofd van de afdeling Biodiversiteitsbehoud van de regio Atacama bij de Chileense bosdienst CONAF, benadrukt het belang van voortdurende gezamenlijke inspanningen om het volledige potentieel van deze vegetatie te ontsluiten.

De vastberadenheid van deze woestijnbloem, die letterlijk wortel schiet waar anderen bezwijken, dient als een krachtige metafoor en een wetenschappelijke blauwdruk. Het is een kwestie van ‘de handen uit de mouwen steken’ voor de wetenschap om deze natuurlijke oplossingen te vertalen naar praktische landbouwtoepassingen. De komende jaren zullen cruciaal zijn om te zien hoe deze genetische inzichten de voedselzekerheid in een veranderende wereld kunnen versterken.