Sıradışı Cistanthe longiscapa Çiçeğinin Kuraklığa Dayanıklılığı Tarım Araştırmalarına Yeni Bir Yön Veriyor

Şili'nin Atacama Çölü'nün zorlu koşullarında hayatta kalmayı başaran ve yerel halk arasında 'guanako patisi' olarak bilinen Cistanthe longiscapa çiçeğinin fotoğrafı, uluslararası alanda büyük yankı uyandırdı. 27 yaşındaki Şilili fotoğrafçı Eduardo Muñoz, bu etkileyici karesiyle Aralık 2025'te National Geographic en Español dergisinde yer alarak ikinci kez bu prestijli ödüle layık görüldü; ilk başarısını 2024 yılında aynı yarışmada elde etmişti. Bu bitki, 'Çiçek Açan Çöl' fenomeninin en çarpıcı örneklerinden biri olup, gezegenin en kurak bölgelerinden birinde gösterdiği olağanüstü adaptasyon yeteneğiyle dikkat çekmektedir.

Cistanthe longiscapa'nın bilimsel önemi, yoğun kuraklık ve yüksek sıcaklıklara karşı sergilediği şaşırtıcı hayatta kalma becerisinden kaynaklanmaktadır. Bu özellik, onu su stresi araştırmaları için paha biçilmez bir model haline getiriyor. Şu anda, Universidad Andrés Bello'dan araştırmacılar, bitkinin su stresi toleransından sorumlu genleri kesin olarak belirlemek amacıyla DNA dizileme çalışmalarını sürdürüyorlar. Bilim insanları, bitkinin metabolik esnekliğini mercek altına almış durumdalar: Stres koşulları (kuraklık, yüksek güneş ışınımı veya tuzluluk) altında, CAM fotosentezi adı verilen su tasarrufu sağlayan bir mekanizma devreye girerken, koşullar iyileştiğinde bitki daha yaygın olan C3 fotosentezine geri dönüyor. Bu esneklik ve DNA onarımı, fotosentez ve protein homeostazisi ile ilişkili gen ailelerindeki evrimsel genişlemeler, C. longiscapa'yı aşırı koşullarda yaşam mekanizmalarını anlamak için ideal bir laboratuvar haline getiriyor.

Şili'de yürütülen bu genetik araştırmalar, küresel tarım sektörü için hayati sonuçlar doğurma potansiyeline sahiptir. Araştırmacılar, elde ettikleri bilgileri buğday, mısır ve soya fasulyesi gibi temel tarımsal ürünlerin daha dayanıklı varyantlarını geliştirmek için kullanmayı hedefliyorlar. Bu çaba, iklim değişikliğinin şiddetlendirdiği artan küresel su kıtlığı karşısında tarım sistemlerinin direncini artırmaya odaklanmıştır. Dünya Kaynakları Enstitüsü (World Resources Institute) sınıflandırmasına göre dünyanın en su stresi çeken bölgelerinden biri olan Şili, ciddi su sorunlarıyla boğuşmaktadır; dahası, yapılan araştırmalar verimli merkezi vadide 2050 yılına kadar aşırı kuraklık tehlikesine işaret etmektedir.

Milenyum Genom Düzenleme Merkezi (Millenium Institute Center for Genome Regulation) gibi kurumların da dahil olduğu çalışmalar, C. longiscapa tür içi fonksiyonel değişkenliği, farklı yağış seviyelerine sahip üç noktada incelemiştir. Bu incelemeler, gece asidi birikimi, karbon izotop oranı ve sukulentlik (etli yapılılık) gibi parametrelerde farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Ekolojik stratejilerle bağlantılı bu moleküler imzalar hakkındaki veriler, bitki dayanıklılığı alanındaki gelecekteki araştırmalar için zengin bir temel sunmaktadır. Güney Yarımküre'nin önde gelen tohum ihracatçısı olarak Şili'nin küresel tohum üretimindeki kilit rolü göz önüne alındığında, yerel floradan türetilen biyoteknolojik atılımlar stratejik önem taşımaktadır. Şili Orman Ajansı CONAF'ın Atacama Bölgesi Biyoçeşitlilik Koruma Başkanı César Pizarro Gacitúa, bu bitki örtüsünün tam potansiyelini açığa çıkarmak için daha fazla ortak araştırmanın gerekliliğini vurgulamaktadır.