Verschuiving in de polaire politiek: Amerikaanse ijsbreker trekt zich terug terwijl China zijn invloed in Antarctica uitbreidt

De Verenigde Staten staan voor aanzienlijke logistieke uitdagingen in het Antarctische gebied nu de lease van hun enige gespecialiseerde wetenschappelijke ijsbreker, de RVIB Nathaniel B. Palmer, aan het einde van het fiscale jaar 2026 afloopt. Dit schip, dat in 1992 werd gebouwd en in staat is om door ijs van drie voet dik te varen met een snelheid van drie knopen, nadert het einde van zijn operationele inzet. Deze ontwikkeling valt samen met bezuinigingen bij de National Science Foundation (NSF) op polaire programma's, wat de operationele tekorten in de regio — die wordt gereguleerd door het Antarctisch Verdrag van 1 december 1959 — verder verergert.

Voor de cruciale bevoorrading van het McMurdo-station in januari 2026 blijft de VS afhankelijk van de verouderde USCGC Polar Star. Deze ijsbreker, die al in 1976 in de vaart werd genomen, is momenteel de enige volledig operationele zware ijsbreker van de twee die de VS nog bezitten. Dit zorgt voor een aanzienlijke kloof in de maritieme capaciteit, een probleem waarover Amerikaanse functionarissen herhaaldelijk hun zorgen hebben geuit. Als reactie op het geplande einde van de charter van de Palmer stuurden meer dan 170 wetenschappers op 28 juli een brandbrief naar de leiding van de NSF en het Congres. Zij dringen aan op een heroverweging van dit besluit, aangezien de Palmer een sleutelrol speelt bij het verzamelen van gegevens over het wereldklimaat, oceaanprocessen en het smelten van gletsjers, waaronder de Thwaites-gletsjer.

Terwijl de Amerikaanse middelen onder druk staan, breidt China zijn wetenschappelijke aanwezigheid op het continent gestaag uit. Peking heeft onlangs zijn vijfde station, 'Qinling', in de buurt van de Rosszee in gebruik genomen. De bouw hiervan begon in 2018 en werd in februari 2024 voltooid. Het Qinling-station beslaat een oppervlakte van 5.200 vierkante meter en biedt plaats aan 80 personen in de zomer en 30 in de winter. Bovendien heeft de Volksrepubliek China plannen aangekondigd voor een zesde permanent onderzoeksstation op Marie Byrd Land tegen 2027. Westerse bondgenoten, waaronder het Verenigd Koninkrijk, beschouwen deze infrastructuurontwikkelingen, inclusief de mogelijke aanleg van een pier, als acties met geopolitieke en geostrategische motieven die verder gaan dan louter wetenschappelijk onderzoek.

De groeiende invloed van China en Rusland in de poolgebieden vindt plaats tegen de achtergrond van het jaar 2048, wanneer het moratorium op de winning van delfstoffen in Antarctica mogelijk wordt herzien. Om de eigen invloed te behouden, plannen de VS de ontwikkeling van een nieuw hightech schip, maar het ontwerp- en bouwproces hiervan kan vier tot tien jaar in beslag nemen. Dit creëert een kritiek vacuüm in de operaties tot het einde van dit decennium. In het Arctische gebied is deze verschuiving al merkbaar: nadat China in 2025 een aanzienlijk aantal onderzoeksschepen naar Amerikaanse wateren stuurde, nam de Amerikaanse kustwacht haar eerste polaire ijsbreker in 25 jaar in gebruik — de USCGC Storis. Dit schip zal Arctische missies uitvoeren in afwachting van de nieuwe ijsbrekers van de Polar Security Cutter-klasse, waarvan de eerste pas in 2030 wordt verwacht.

De afname van de Amerikaanse aanwezigheid in Antarctica, gedreven door de budgettaire beperkingen van de NSF, valt dus direct samen met de agressieve uitbreiding van de infrastructuur door concurrenten. Deze onbalans in de beschikbaarheid van ijsbrekers fungeert als een directe graadmeter voor de herverdeling van geopolitieke macht in de zuidelijke breedtegraden. Terwijl landen als Rusland en China beschikken over moderne ijsbrekervloten, proberen de Verenigde Staten koortsachtig de pariteit te herstellen om hun positie in dit strategisch belangrijke gebied niet definitief te verliezen.