Internationale Walvisvaartcommissie zoekt nieuw mandaat na 40 jaar moratorium

De Internationale Commissie voor de Regulering van de Walvisvaart (IWC), opgericht in 1946 onder de Internationale Conventie voor de Regulering van de Walvisvaart, nadert haar 80-jarig bestaan in 2026. Dit jubileum valt samen met de viering van veertig jaar sinds de invoering van het wereldwijde moratorium op commerciële walvisvangst in 1986. Dit verbod wordt algemeen erkend als de katalysator voor het langzame herstel van talrijke walvispopulaties na eeuwen van intense jachtdruk. Het besluit om de commerciële jacht stop te zetten, genomen door de contracterende regeringen van de IWC, was een van de meest significante beslissingen voor natuurbehoud in de 20e eeuw.

Ondanks de algemene naleving van het moratorium, zetten drie naties – IJsland, Noorwegen en Japan – de walvisvangst op verschillende manieren voort, vaak door gebruik te maken van bestaande juridische mazen. Noorwegen heeft recentelijk zijn quotum voor de vinvisvangst voor 2026 verhoogd naar 1.641, een toename die wordt toegeschreven aan de overdracht van ongebruikte quota uit voorgaande jaren. Japan hervatte de commerciële walvisvaart in eigen wateren nadat het zich in 2019 had teruggetrokken uit de IWC, na jaren van wetenschappelijke walvisvangst onder speciale vergunningen. Gezamenlijk hebben deze drie landen naar schatting ongeveer 45.000 walvissen gedood sinds de invoering van het moratorium in 1986.

Deskundigen wijzen er nu op dat de dominante bedreigingen voor walvissen en dolfijnen wereldwijd niet langer de georganiseerde jacht zijn, maar menselijke interacties met de visserijsector. Verstrikking in visgerei en bijvangst veroorzaken naar schatting de dood van meer dan 300.000 zeezoogdieren per jaar. Verstrikking in 'spookgerei' – achtergelaten of verloren netten en lijnen – vormt een groeiend probleem, waarbij ten minste 43% van alle zeezoogdiersoorten jaarlijks in zeemateriaal verstrikt raakt of dit inslikt.

Deze onbedoelde slachtoffers benadrukken de noodzaak voor de IWC om haar mandaat te verbreden buiten de traditionele regulering van de walvisvangst. Als reactie op deze veranderende ecologische druk is de IWC bezig met het uitbreiden van haar focus om moderne gevaren aan te pakken, waaronder aanvaringen met schepen en vervuiling. De organisatie, die momenteel 88 contracterende regeringen telt, richt zich nu ook op kwesties als onderwatergeluid en zwerfvuil. De komende IWC70-bijeenkomst, die van 28 september tot 3 oktober 2026 in Hobart, Australië zal plaatsvinden, zal deze veelzijdige conserveringsuitdagingen op de agenda hebben staan. Dit duidt op een verschuiving naar een breder mandaat voor het behoud van het mariene ecosysteem, een evolutie die noodzakelijk is gezien de complexiteit van de bedreigingen voor walvispopulaties in de 21e eeuw.