Giai đoạn hai của kế hoạch hòa bình tại Gaza: Những thách thức trong việc giải giáp vũ khí và nỗ lực thiết lập quản trị mới

Giai đoạn thứ hai trong kế hoạch hòa bình của chính quyền Trump dành cho dải Gaza đã chính thức được kích hoạt vào ngày 14 tháng 1 năm 2026. Đây là thời điểm quan trọng khi trọng tâm chiến lược bắt đầu chuyển dịch từ các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời sang những mục tiêu mang tính nền tảng hơn, bao gồm phi quân sự hóa, thiết lập một hệ thống quản trị kỹ trị chuyên nghiệp và đẩy mạnh công cuộc tái thiết lãnh thổ. Một phần cốt lõi của tiến trình này là việc thành lập Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza (NCMG), cơ quan được giao trọng trách tiếp quản và điều hành toàn bộ các dịch vụ dân sự tại khu vực này.

Về cơ cấu tổ chức, NCMG được dẫn dắt bởi ông Ali Shaat, người từng giữ chức Thứ trưởng trong Chính quyền Palestine. Sự điều hành của ông Shaat sẽ được giám sát chặt chẽ bởi ông Nikolay Mladenov, cựu đặc phái viên Liên Hợp Quốc, người hiện đang đóng vai trò là Đại diện cấp cao tại thực địa. Ủy ban này quy tụ 15 chuyên gia kỹ trị người Palestine, được kỳ vọng sẽ mang lại một làn gió mới trong quản lý hành chính, tách biệt khỏi những ảnh hưởng chính trị và quân sự phức tạp đã tồn tại nhiều thập kỷ qua.

Trong các tuyên bố chính thức, Chủ tịch Ali Shaat nhấn mạnh rằng NCMG sẽ hoạt động dựa trên triết lý ưu tiên "trí tuệ thay vì vũ khí". Ông cũng khẳng định mạnh mẽ rằng ủy ban sẽ không thực hiện bất kỳ hình thức phối hợp nào với các nhóm vũ trang đang hoạt động tại Gaza. Tuy nhiên, lộ trình này đang vấp phải một trở ngại lớn: yêu cầu giải giáp hoàn toàn lực lượng Hamas. Hiện tại, Hamas vẫn kiên quyết từ chối việc giao nộp ngay cả các loại vũ khí bộ binh hạng nhẹ, điều này tạo ra một rào cản đáng kể cho các bước tiếp theo của kế hoạch hòa bình.

Trước tình hình bế tắc này, phía Washington đã đưa ra những thông điệp cảnh báo về "những hậu quả nghiêm trọng" nếu các bên liên quan không tuân thủ đầy đủ các cam kết đã đề ra. Theo báo cáo từ Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), tình hình an ninh vẫn cực kỳ mong manh với ít nhất 78 vụ vi phạm lệnh ngừng bắn được ghi nhận kể từ ngày 10 tháng 10 năm 2025. Những số liệu này cho thấy sự khó khăn trong việc duy trì ổn định tại thực địa khi các bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về vấn đề an ninh.

Căng thẳng quân sự đã leo thang trở lại vào ngày 15 tháng 1 năm 2026, khi Israel quyết định nối lại các đợt tấn công đáp trả. Động thái này diễn ra ngay sau vụ việc một xe tăng của IDF bị tấn công tại khu vực Rafah vào ngày 13 tháng 1 năm 2026. Phía Israel đã tuyên bố rõ ràng rằng việc rút quân thêm nữa ra sau "Đường Vàng" (Yellow Line) sẽ không được thực hiện nếu không có những tiến triển cụ thể và thực chất trong quá trình giải giáp vũ khí của các lực lượng dân quân tại Gaza.

Nhìn chung, việc triển khai giai đoạn hai của kế hoạch hòa bình đang đặt ra những bài toán hóc búa cho cả các nhà kỹ trị Palestine lẫn các điều phối viên quốc tế. Sự thành bại của mô hình quản trị mới dưới sự dẫn dắt của Ali Shaat và Nikolay Mladenov sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng vượt qua những rào cản về quân sự và sự đồng thuận của các bên liên quan. Trong bối cảnh hiện tại, con đường đi đến một nền hòa bình bền vững tại Gaza vẫn còn đầy rẫy những biến số khó lường và những cuộc đối đầu ngoại giao căng thẳng.