Đàm phán ba bên về Ukraine tại Abu Dhabi: Vòng thứ hai tìm kiếm hòa bình giữa bối cảnh leo thang căng thẳng

Vào ngày 4 tháng 2 năm 2026, thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã trở thành tâm điểm chú ý của thế giới khi vòng đàm phán ba bên thứ hai giữa Ukraine, Nga và Mỹ chính thức khai mạc. Cuộc gặp gỡ này được kỳ vọng sẽ tìm ra lối thoát cho cuộc xung đột đã kéo dài gần bốn năm qua. Sau ngày làm việc đầu tiên diễn ra trong chế độ kín, phía Ukraine đánh giá tiến trình này là "thực chất" và "có hiệu quả", mặc dù chưa có bước đột phá mang tính quyết định nào được ghi nhận. Các cuộc thảo luận dự kiến sẽ tiếp tục vào ngày 5 tháng 2, trùng với thời điểm hết hạn của Hiệp ước New START về kiểm soát vũ khí chiến lược giữa Nga và Mỹ, tạo nên một bầu không khí đầy áp lực khi Moscow đã bắt đầu đề cập đến các biện pháp đáp trả trong lĩnh vực hạt nhân.

Bối cảnh của vòng đàm phán hiện tại bắt nguồn từ nỗ lực trung gian của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, sau khi vòng đầu tiên diễn ra vào ngày 23–24 tháng 1 năm 2026 tại Abu Dhabi kết thúc với những đánh giá tích cực nhưng chưa đi đến thỏa thuận cụ thể. UAE tiếp tục đóng vai trò là bên điều phối trung lập, cung cấp địa điểm an toàn tại Cung điện Al Shati, nơi an ninh được thắt chặt tối đa và sự tiếp cận của giới truyền thông bị hạn chế nghiêm ngặt để đảm bảo tính riêng tư cho các bên.

Tuy nhiên, các nỗ lực ngoại giao đang phải đối mặt với thách thức lớn từ tình hình chiến sự leo thang. Trong hai ngày 3 và 4 tháng 2, Nga đã thực hiện các cuộc tấn công dữ dội vào hệ thống hạ tầng năng lượng của Ukraine, bất chấp những thông tin trước đó từ ông Trump về một thỏa thuận tạm dừng tấn công đã đạt được với Tổng thống Vladimir Putin. Đặc biệt, vụ tấn công bằng đạn chùm vào một khu chợ ở Druzhkovka, tỉnh Donetsk, đã khiến ít nhất bảy người thiệt mạng, cùng với nhiều thiệt hại tại Odessa và các thành phố khác. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã lên tiếng chỉ trích Moscow lợi dụng tiến trình đàm phán để gây thêm tổn thất, đồng thời yêu cầu phái đoàn Ukraine điều chỉnh lập trường để phản ứng phù hợp với tình hình thực tế.

Về cơ cấu đàm phán, các phái đoàn được sắp xếp ngồi quanh bàn hình chữ U, trong đó đại diện Mỹ giữ vai trò trung tâm để điều phối sự tương tác giữa hai bên xung đột. Hình ảnh từ Bộ Ngoại giao UAE xác nhận rằng đoàn Ukraine và Nga ngồi đối diện nhau, với sự hiện diện của các quan chức Mỹ đóng vai trò như một vùng đệm ngoại giao quan trọng.

• Phái đoàn Ukraine: Do ông Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia (NSDC), dẫn đầu. Thành phần đoàn còn có sự góp mặt của ông Kyrylo Budanov và các chuyên gia quân sự, ngoại giao hàng đầu khác.
• Phái đoàn Nga: Tập trung mạnh vào các yếu tố quân sự với sự dẫn dắt của ông Igor Kostyukov, người đứng đầu Tổng cục Tình báo Quân đội (GU/GRU), cho thấy trọng tâm của Moscow nằm ở các vấn đề kỹ thuật chiến trường và ranh giới kiểm soát.
• Phái đoàn Mỹ: Bao gồm các nhân vật chủ chốt như Steve Witkoff (đặc phái viên của ông Trump), Jared Kushner và Bộ trưởng Lục quân Daniel Driscoll. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhận định rằng việc các nhóm kỹ thuật của Nga và Ukraine cùng ngồi lại với chuyên gia Mỹ là một dấu hiệu tiến triển đáng khích lệ.

Mặc dù bị trì hoãn ngắn hạn do các vấn đề về hậu cần, cuộc họp đã chính thức bắt đầu vào sáng ngày 4 tháng 2. Ông Umerov đã xác nhận trên kênh Telegram cá nhân rằng quy trình đàm phán ba bên đang được triển khai tích cực. Một nguồn tin giấu tên từ phía Mỹ cũng mô tả ngày làm việc đầu tiên là một bước đi đầy triển vọng trong việc thu hẹp khoảng cách giữa các bên.

Các nội dung thảo luận chính hiện nay xoay quanh những vấn đề thực tiễn nhưng vô cùng phức tạp. Các bên đang xem xét việc thiết lập các vùng đệm thông qua việc rút quân tại các đường ranh giới tiếp xúc hiện tại. Bên cạnh đó, cấu trúc an ninh của Ukraine trong tương lai cũng là chủ đề nóng, bao gồm các yêu cầu về trạng thái trung lập, không gia nhập NATO và số phận của các vùng lãnh thổ đang bị kiểm soát như Donbas, Crimea hay khu vực quanh Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia.

Vấn đề nhượng bộ lãnh thổ vẫn là rào cản lớn nhất khi Nga kiên quyết yêu cầu Ukraine rút quân khỏi toàn bộ tỉnh Donetsk. Phía Ukraine đã bác bỏ yêu cầu này, dựa trên các cuộc khảo sát cho thấy đa số người dân không chấp nhận đánh đổi đất đai lấy hòa bình. Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng mục tiêu của Ukraine là một nền hòa bình công bằng, bền vững và không tổn hại đến chủ quyền quốc gia. Trong khi đó, Điện Kremlin vẫn bám sát các yêu cầu cốt lõi đã nêu tại Hội nghị thượng đỉnh Alaska năm 2025.

Phản ứng từ các bên cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Ukraine dù tham gia đối thoại nhưng vẫn giữ thái độ thận trọng và cảnh giác cao độ. Ngược lại, phía Nga thông qua người phát ngôn Dmitry Peskov khẳng định chiến dịch quân sự sẽ tiếp diễn nếu các điều kiện của họ không được đáp ứng đầy đủ. Bộ Ngoại giao Nga cũng không ngần ngại liên kết kết quả đàm phán với tương lai của Hiệp ước New START, cảnh báo về nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang mới nếu các thỏa thuận không đạt được sự đồng thuận.

Trên bình diện quốc tế, Liên minh Châu Âu và Liên Hợp Quốc hoan nghênh nỗ lực đối thoại nhưng cũng đưa ra những cảnh báo về rủi ro thất bại. Pháp và một số quốc gia thành viên EU đang cân nhắc việc tái lập các kênh liên lạc với Moscow, trong khi NATO tăng cường các hoạt động giám sát khu vực. Sự căng thẳng toàn cầu càng gia tăng khi các cuộc đàm phán dự kiến giữa Mỹ và Iran vào ngày 6 tháng 2 đã bị hủy bỏ.

Các chuyên gia nhận định rằng khó có thể kỳ vọng vào một thỏa thuận hòa bình toàn diện ngay trong vòng đàm phán này. Các kịch bản khả thi nhất bao gồm một thỏa thuận khung về ngừng bắn tạm thời vào mùa xuân hoặc các bên sẽ tiếp tục duy trì tham vấn lâu dài. Tờ POLITICO nhận định rằng kết quả của ngày 5 tháng 2 sẽ là minh chứng rõ nhất cho thiện chí thực sự của các bên. Nếu có những tín hiệu khả quan, vòng đàm phán thứ ba có thể sẽ sớm được công bố trong thời gian tới.