Moscow cảnh báo Armenia về sự bất tương thích giữa hội nhập EU và tư cách thành viên EAEU

Vào ngày 5 tháng 2 năm 2026, tại Moscow, Bộ trưởng Ngoại giao Liên bang Nga Sergey Lavrov và Chủ tịch Quốc hội Armenia Alen Simonyan đã tiến hành các cuộc đàm phán quan trọng xoay quanh định hướng địa chính trị của Yerevan. Trong cuộc gặp, ông Lavrov đã thẳng thắn tuyên bố rằng nỗ lực của Armenia trong việc hội nhập châu Âu, bao gồm việc áp dụng các quy chuẩn và tiêu chuẩn của Liên minh Châu Âu (EU), là "không khả thi về mặt kỹ thuật" khi kết hợp với tư cách thành viên trong Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Phía Nga chỉ ra rằng sự xung đột này xuất phát từ những nguyên tắc vận hành khác biệt cơ bản giữa hai cấu trúc. Mặc dù đưa ra lời cảnh báo, Moscow vẫn khẳng định sẽ tôn trọng mọi lựa chọn chủ quyền do nhân dân Armenia đưa ra. Về phần mình, ông Simonyan bày tỏ quan điểm rằng Yerevan hiện chưa thấy cần thiết phải rời khỏi EAEU và tin tưởng vào khả năng tìm kiếm một giải pháp đôi bên cùng có lợi để hợp tác với cả hai khối.

Ông Lavrov lưu ý rằng Nga nhận thức rõ ý định của ban lãnh đạo Armenia trong việc duy trì mối liên kết với Moscow, nhưng đồng thời cũng nhận thấy những ý định này đang bị các đối tác châu Âu nhìn nhận một cách thiếu tích cực. Theo Ngoại trưởng Nga, Brussels vẫn đang áp dụng logic "hoặc với chúng tôi, hoặc chống lại chúng tôi" tại không gian hậu Xô Viết, một tư duy mà ông gọi là "không thể thay đổi". Trong khuôn khổ cuộc gặp tại Moscow, Chủ tịch Simonyan cũng đã đặt vấn đề về những luận điệu không thân thiện xuất hiện trên các nguồn tin công cộng của Nga, điều này cho thấy sự tồn tại của những căng thẳng nhất định trong không gian thông tin bất chấp các cam kết chính thức từ hai phía.

Trước đó, một cột mốc quan trọng trong quan hệ song phương đã được thiết lập vào ngày 2 tháng 12 năm 2025, khi Armenia và EU ký kết Chương trình nghị sự Đối tác Chiến lược tại Brussels. Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan trước đây từng công khai chiến lược "phòng vệ chính trị", tuyên bố rằng quốc gia này sẽ tiếp tục lộ trình hướng tới EU trong khi vẫn là thành viên của EAEU cho đến thời điểm "lựa chọn trở nên tất yếu". Theo ông Pashinyan, quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra dựa trên "ý chí tự do của nhân dân Armenia", đồng thời ông nhấn mạnh rằng Armenia sẽ không bao giờ tham gia vào các dự án mang tính chất chống lại Liên bang Nga.

Phân tích về khía cạnh hợp tác kinh tế, Bộ trưởng Lavrov đã dẫn chứng các dữ liệu thống kê cụ thể để minh chứng cho những lợi ích to lớn kể từ khi Armenia gia nhập EAEU vào năm 2015. Ông chỉ ra rằng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Armenia đã tăng trưởng mạnh mẽ từ 10,5 tỷ USD vào năm 2015 lên mức 26 tỷ USD vào năm 2025, tương đương với mức tăng gấp 2,5 lần. Các số liệu phân tích xác nhận rằng trong một thập kỷ là thành viên EAEU, GDP của nước này đã tăng 60%, trong khi GDP bình quân đầu người tăng tới 120%, một con số kỷ lục trong số các quốc gia thành viên. Kim ngạch xuất khẩu của Armenia sang các nước trong khối EAEU cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng hơn 13 lần. Đặc biệt, trong 11 tháng đầu năm 2025, hoạt động kinh tế của Armenia duy trì tốc độ cao với mức tăng trưởng tổng hợp đạt 8,3%, vượt xa dự báo ngân sách nhà nước là 5,1%.

Dưới góc nhìn chuyên gia, nhà phân tích chính trị Sergey Minasyan, Phó Giám đốc Viện Caucasus, cho rằng áp lực địa chính trị hiện nay gắn liền với bối cảnh rộng lớn hơn của khu vực. Ông nhận định rằng kết cục của cuộc chiến kéo dài tại Ukraine, tính đến thời điểm tháng 2 năm 2026, sẽ đóng vai trò quyết định đối với vị thế tương lai của Nga tại không gian hậu Xô Viết. Như vậy, sự giằng co ngoại giao giữa việc tuân thủ các tiêu chuẩn của EU và thực hiện các nghĩa vụ đối với EAEU vẫn là thách thức cốt lõi trong chính sách đối ngoại của Yerevan, quốc gia hiện đang nỗ lực trì hoãn một quyết định cuối cùng đầy khó khăn.