Lõi trầm tích kỷ lục từ dự án SWAIS2C hé lộ lịch sử 23 triệu năm khí hậu Nam Cực

Vào tháng 1 năm 2026, trong khuôn khổ dự án nghiên cứu quốc tế mang tên SWAIS2C (Độ nhạy của dải băng Tây Nam Cực đối với mức tăng nhiệt độ 2°C), các nhà khoa học đã đạt được một thành tựu mang tính lịch sử khi khai thác thành công lõi trầm tích dài 228 mét tại vòm băng Crary. Đây là mẫu vật dài nhất từng được thu thập từ bên dưới dải băng Nam Cực cho đến nay. Sau khi khoan xuyên qua lớp băng dày 523 mét, đội ngũ nghiên cứu đã chạm tới các lớp địa chất có niên đại ước tính lên tới 23 triệu năm, bao gồm cả những thời kỳ mà nhiệt độ toàn cầu vượt xa mục tiêu kiểm soát mức tăng 2°C hiện nay.

Kho lưu trữ địa chất quý giá này nằm cách các trạm nghiên cứu chính như McMurdo của Hoa Kỳ và Scott Base của New Zealand khoảng 700 km. Những dữ liệu thu thập được từ lõi trầm tích này sẽ cung cấp cơ sở khoa học tối quan trọng để dự báo sự ổn định trong tương lai của Dải băng Tây Nam Cực (WAIS). Dự án SWAIS2C là nỗ lực hợp tác của các chuyên gia đến từ 10 quốc gia, bao gồm New Zealand, Hoa Kỳ, Đức, Australia, Ý, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Hà Lan và Vương quốc Anh, với mục tiêu chung là xác định phản ứng của các dải băng biển khi nhiệt độ trái đất tăng thêm 2°C.

Việc thu hồi thành công lõi trầm tích dài 228 mét, cấu thành từ các lớp bùn và đá cổ đại, là kết quả của sự kiên trì sau khi hai nỗ lực trước đó vào các mùa nghiên cứu năm 2024 và 2025 thất bại do những rào cản kỹ thuật phức tạp. Các phân tích sơ bộ tại hiện trường đã phát hiện sự hiện diện của vi hóa thạch biển, một bằng chứng rõ nét cho thấy trong quá khứ, khu vực này từng là đại dương mở thay vì bị bao phủ bởi lớp băng dày như hiện tại. Các nhà khoa học cảnh báo rằng nếu Dải băng Tây Nam Cực tan chảy hoàn toàn, mực nước biển toàn cầu có thể dâng cao từ 4 đến 5 mét, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ độ nhạy của nó đối với sự ấm lên toàn cầu.

Dữ liệu trải dài hàng triệu năm này cho phép các nhà khí hậu học tinh chỉnh những mô hình dự báo về phản ứng của WAIS khi nhiệt độ vượt ngưỡng 2°C theo Thỏa thuận Paris. Đội ngũ nghiên cứu đặc biệt chú trọng tìm kiếm các lớp trầm tích tương ứng với thời kỳ gian băng cuối cùng, khi nhiệt độ toàn cầu cao hơn thời kỳ tiền công nghiệp từ 1 đến 1,5°C. Đây là chìa khóa để đánh giá mức độ đóng góp của WAIS vào việc dâng cao mực nước biển, vốn được cho là đã đạt từ 6 đến 9 mét trong giai đoạn đó. Thành công của sứ mệnh với sự góp mặt của 29 chuyên gia đã khẳng định khả năng thu thập hồ sơ trực tiếp về hành vi của rìa dải băng trong các giai đoạn ấm áp của lịch sử Trái đất.

Giáo sư Tina van de Flierdt từ Đại học Hoàng gia London, đồng chủ tịch dự án SWAIS2C, nhận định rằng lõi trầm tích này sẽ cung cấp một bức tranh toàn diện nhất về những kịch bản tương lai liên quan đến mực nước biển dâng. Những phát hiện mới không chỉ có giá trị về mặt học thuật mà còn là nguồn dữ liệu thực tế giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra những quyết định chính xác hơn trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.

Đồng chủ tịch dự án, ông Huw Horgan từ Đại học Victoria Wellington, cũng nhấn mạnh rằng những kiến thức thu được từ dự án có ý nghĩa sống còn đối với việc xây dựng các chiến lược thích ứng. Điều này đặc biệt cấp thiết khi hiện nay có khoảng 680 triệu người đang sinh sống tại các khu vực ven biển thấp, những nơi đang đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự thay đổi của các dải băng tại Nam Cực.