Rekordowy rdzeń SWAIS2C: 23 miliony lat historii klimatu Antarktydy zapisane w osadach

W styczniu 2026 roku, w ramach międzynarodowej inicjatywy badawczej SWAIS2C (Sensitivity of the West Antarctic Ice Sheet to 2°C), naukowcy dokonali przełomowego odkrycia na Lodowej Wyniosłości Crary. Zespół zdołał wydobyć rdzeń osadowy o imponującej długości 228 metrów, co stanowi rekordowe osiągnięcie w historii wierceń pod pokrywą lodową. Aby dotrzeć do tych cennych osadów geologicznych, badacze musieli przewiercić się przez warstwę lodu o grubości 523 metrów. Wstępne szacunki wskazują, że pozyskany materiał dokumentuje historię Ziemi sprzed 23 milionów lat, obejmując epoki, w których globalne temperatury znacznie przekraczały obecne cele klimatyczne zakładające ocieplenie o 2°C.

To unikalne archiwum geologiczne, zlokalizowane około 700 kilometrów od najbliższych placówek badawczych – amerykańskiej stacji McMurdo oraz nowozelandzkiej Scott Base – dostarczy kluczowych danych do prognozowania stabilności Zachodnioantarktycznego Lądolodu (WAIS). Projekt SWAIS2C to owoc współpracy ekspertów z dziesięciu państw, w tym z Nowej Zelandii, Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Australii, Włoch, Japonii, Hiszpanii, Republiki Korei, Holandii oraz Wielkiej Brytanii. Głównym założeniem tej międzynarodowej misji jest precyzyjne określenie, w jaki sposób morskie lądolody reagują na wzrost średniej temperatury na świecie o 2 stopnie Celsjusza.

Wydobycie 228-metrowego rdzenia, składającego się z warstw błota i skał, było możliwe dopiero po pokonaniu licznych trudności technicznych, które doprowadziły do niepowodzeń w sezonach badawczych 2024 i 2025. Pierwsze analizy laboratoryjne ujawniły obecność morskich mikroskamieniałości, co stanowi bezpośredni dowód na to, że w odległej przeszłości obszar ten był otwartym oceanem, a nie terenem pokrytym grubą warstwą lodu. Jest to informacja o znaczeniu krytycznym, biorąc pod uwagę, że całkowite stopnienie Zachodnioantarktycznego Lądolodu mogłoby podnieść globalny poziom mórz o cztery do pięciu metrów, co podkreśla wagę zrozumienia jego wrażliwości na ocieplenie.

Dane zgromadzone w rdzeniu, obejmujące miliony lat, pozwolą klimatologom na udoskonalenie modeli symulujących reakcję WAIS na ocieplenie przekraczające próg 2°C wyznaczony przez Porozumienie Paryskie. Naukowcy szczególnie intensywnie poszukują warstw odpowiadających ostatniemu interglacjałowi, kiedy to temperatury były o 1–1,5°C wyższe niż w epoce przedindustrialnej. W tamtym okresie wkład lądolodu w podniesienie poziomu oceanów mógł wynosić od 6 do 9 metrów. Sukces tej misji, w której bezpośrednio uczestniczyło 29 specjalistów, potwierdza, że możliwe jest uzyskanie kompleksowych zapisów dotyczących zachowania krawędzi lądolodu w cieplejszych okresach historycznych.

Profesor Tina van de Flierdt z Imperial College London, współprzewodnicząca projektu SWAIS2C, podkreśliła, że pozyskany rdzeń oferuje najbardziej kompletny obraz przyszłości związanej ze zmianami poziomu mórz. Z kolei Huw Horgan z Uniwersytetu Wiktorii w Wellington zaznaczył, że zdobyta wiedza jest niezbędna dla decydentów opracowujących politykę adaptacyjną i budujących odporność na zmiany klimatu. Ma to fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa globalnego, ponieważ około 680 milionów ludzi zamieszkuje obecnie nisko położone obszary przybrzeżne, które są bezpośrednio narażone na skutki podnoszenia się poziomu wód.