Recordbrekende SWAIS2C-boorkern onthult 23 miljoen jaar aan Antarctische klimaatgeschiedenis

In januari 2026 heeft het ambitieuze internationale onderzoeksproject SWAIS2C (Sensitivity of the West Antarctic Ice Sheet to 2°C) een baanbrekende wetenschappelijke prestatie geleverd op de Crary Ice Rise. Het team slaagde erin een sedimentkern met een recordlengte van 228 meter uit de diepte omhoog te halen, wat de langste boorkern is die ooit onder de Antarctische ijskap is verzameld. Om dit resultaat te bereiken, moesten de boorsystemen eerst door een ijslaag van 523 meter dikte dringen alvorens de onderliggende geologische afzettingen te bereiken. Deze sedimenten bevatten naar schatting een archief van 23 miljoen jaar aan klimaatgeschiedenis, inclusief perioden waarin de temperaturen op aarde aanzienlijk hoger waren dan de huidige kritieke grens van 2°C opwarming.

Dit waardevolle geologische archief bevindt zich op een uiterst afgelegen locatie, circa 700 kilometer verwijderd van de belangrijkste logistieke knooppunten op het continent: het Amerikaanse station McMurdo en het Nieuw-Zeelandse Scott Base. De verzamelde data zijn van fundamenteel belang voor het verbeteren van onze voorspellingen over de toekomstige stabiliteit van de West-Antarctische ijskap (WAIS). Het SWAIS2C-project is een toonbeeld van internationale wetenschappelijke diplomatie en brengt experts samen uit tien verschillende landen, waaronder:

• Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten
• Duitsland, Australië en Italië
• Japan, Spanje en de Republiek Korea
• Nederland en het Verenigd Koninkrijk

Samen proberen zij te ontrafelen hoe maritieme ijskappen reageren op een wereldwijde temperatuurstijging van 2°C.

De succesvolle extractie van deze 228 meter lange kern, die bestaat uit opeenvolgende lagen modder en gesteente, is het resultaat van groot doorzettingsvermogen na eerdere tegenslagen. In de seizoenen van 2024 en 2025 mislukten eerdere pogingen nog door complexe technische uitdagingen in de extreme omstandigheden. De eerste analyses van de nieuwe kern hebben al direct de aanwezigheid van mariene microfossielen aangetoond, wat een sterke aanwijzing is dat dit gebied in het verleden perioden heeft gekend als open oceaan, volledig vrij van ijsbedekking. Gezien het feit dat het volledig smelten van de West-Antarctische ijskap de wereldwijde zeespiegel met vier tot vijf meter zou kunnen doen stijgen, is het begrijpen van de gevoeligheid van dit ijs voor opwarming een kwestie van mondiaal belang.

De historische gegevens die miljoenen jaren beslaan, bieden klimatologen de mogelijkheid om hun computermodellen aanzienlijk te verfijnen. Deze modellen zijn essentieel voor het voorspellen van de reactie van de WAIS op een opwarming die de drempel van 2°C uit het Akkoord van Parijs overschrijdt. De onderzoekers richten hun pijlen specifiek op de sedimentlagen uit het laatste interglaciaal, een tijdperk waarin de temperaturen 1 tot 1,5°C boven het pre-industriële niveau lagen. In die periode was de bijdrage van de WAIS aan de zeespiegelstijging mogelijk verantwoordelijk voor een totale stijging van zes tot negen meter. Het succes van deze missie, uitgevoerd door een team van 29 toegewijde specialisten, bewijst dat we directe en gedetailleerde informatie kunnen verkrijgen over de dynamiek van de ijskaprand tijdens warmere fasen in de geschiedenis van onze planeet.

Professor Tina van de Flierdt van het Imperial College London, die als medevoorzitter van SWAIS2C fungeert, benadrukte dat deze specifieke boorkern het meest gedetailleerde beeld tot nu toe zal schetsen van een toekomst met een hogere zeespiegel. Ook medevoorzitter Huw Horgan van de Victoria University of Wellington onderstreept dat de opgedane kennis onmisbaar is voor het vormgeven van internationaal klimaatbeleid. Het doel is om de wereldwijde weerbaarheid tegen klimaatverandering te vergroten, een noodzaak aangezien ongeveer 680 miljoen mensen momenteel in laaggelegen kustgebieden wonen die direct bedreigd worden door de gevolgen van het smeltende Antarctische ijs.