Lối Sống Tích Cực Liên Kết Với Não Bộ Trẻ Hơn và Tuổi Thọ Kéo Dài

Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Brain Communications bởi các nhà khoa học tại Đại học Florida (UF) đã chỉ ra rằng việc duy trì các thói quen sống tích cực có thể làm chậm đáng kể quá trình lão hóa của não bộ, với tiềm năng khiến bộ não trông trẻ hơn tới tám năm so với tuổi sinh học thực tế. Công trình kéo dài hai năm này đã theo dõi 128 người trưởng thành ở độ tuổi trung niên và cao tuổi, phần lớn trong số họ đang phải chịu đựng cơn đau cơ xương khớp mạn tính liên quan đến thoái hóa khớp gối. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật chụp cộng hưởng từ (MRI) tiên tiến kết hợp với thuật toán học máy để định lượng "tuổi não" của những người tham gia, so sánh với tuổi theo thời gian thực của họ.

Các yếu tố bảo vệ chủ chốt được xác định có mối liên hệ mạnh mẽ nhất với việc làm chậm tốc độ lão hóa bao gồm việc duy trì tinh thần lạc quan, đảm bảo chất lượng giấc ngủ phục hồi, thực hành quản lý căng thẳng một cách hiệu quả, và xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội vững chắc. Tiến sĩ Kimberly Sibille, tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh rằng những hành vi thúc đẩy sức khỏe này mang lại những lợi ích sinh học có ý nghĩa sâu sắc, củng cố triết lý "Lối sống chính là thuốc chữa bệnh". Ngược lại, nghiên cứu cũng ghi nhận những tác động tiêu cực, với các yếu tố như tình trạng đau mạn tính, thu nhập thấp, trình độ học vấn hạn chế và bất lợi về mặt xã hội có liên quan đến việc bộ não trông già hơn so với tuổi thật. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu UF khẳng định rằng lợi ích từ những thói quen lành mạnh có tính bền vững hơn.

Bên cạnh những phát hiện về cấu trúc não, một nghiên cứu quy mô lớn khác được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Đại học Limerick (Ireland) đã mở rộng phạm vi sang mối liên hệ giữa tính cách và tuổi thọ. Nghiên cứu này phân tích dữ liệu của gần 570.000 cá nhân, theo dõi trong gần sáu triệu năm-người, và phát hiện ra rằng các đặc điểm tính cách có ảnh hưởng đáng kể đến nguy cơ tử vong, ngang hàng với các yếu tố xác định sức khỏe cộng đồng truyền thống như thu nhập hay trình độ học vấn. Cụ thể, những người có mức độ tận tâm (conscientiousness) cao, thể hiện qua tính kỷ luật và ngăn nắp, cùng với tính hướng ngoại (extraversion), có nguy cơ tử vong sớm thấp hơn. Ngược lại, mức độ bất ổn cảm xúc cao, hay còn gọi là tính đa nghi (neuroticism), lại làm tăng nguy cơ qua đời sớm hơn, với mỗi đơn vị tăng lên làm tăng nguy cơ tử vong khoảng 3%.

Sự lạc quan, một yếu tố được UF xác định là quan trọng, cũng được các nghiên cứu khác củng cố về mối liên hệ với tuổi thọ. Một phân tích kéo dài sáu thập kỷ trên các nữ tu cho thấy những người thể hiện nhiều cảm xúc tích cực hơn khi còn trẻ có thể sống lâu hơn tới 10 năm so với những người có biểu hiện tiêu cực. Hơn nữa, một nghiên cứu độc lập của Anh chỉ ra rằng những người lạc quan hơn có tuổi thọ cao hơn từ 11% đến 15% so với những người bi quan. Những phát hiện này nhấn mạnh rằng thái độ tinh thần không chỉ là một yếu tố tâm lý mà còn là một chỉ số sinh học có khả năng dự báo tuổi thọ.

Song song với đó, chất lượng giấc ngủ, một yếu tố được UF nhấn mạnh, cũng có mối liên hệ trực tiếp với sự lão hóa của não bộ. Một nghiên cứu khác trên hơn 27.000 người trưởng thành tại Anh cho thấy những người có giấc ngủ kém sở hữu bộ não "già" hơn đáng kể so với tuổi thực tế, với sự khác biệt về tuổi não có thể lên tới một năm. Giấc ngủ không đủ hoặc kém chất lượng có thể thúc đẩy quá trình lão hóa tế bào não, làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức. Do đó, việc chủ động quản lý các khía cạnh của giấc ngủ—nhịp sinh học, thời lượng (7-8 giờ là tối ưu), tình trạng mất ngủ, ngáy và buồn ngủ ban ngày—là cần thiết để bảo vệ sự minh mẫn lâu dài, tương tự như việc duy trì các thói quen sống tích cực khác đã được Đại học Florida xác định.