Levensstijl en Persoonlijkheid Bepalen Hersenenleeftijd en Sterfterisico: Onderzoek UF en UL

Recente wetenschappelijke bevindingen wijzen op een significante vertraging van de hersenveroudering door positieve levensstijlkeuzes, wat ertoe kan leiden dat de hersenen tot wel acht jaar jonger lijken dan de chronologische leeftijd. Dit inzicht komt voort uit onderzoek van de Universiteit van Florida (UF) uit 2025, gepubliceerd in het tijdschrift Brain Communications. De onderzoekers volgden gedurende twee jaar 128 volwassenen van middelbare leeftijd en ouder, waarbij de meerderheid leed aan chronische musculoskeletale pijn, vaak gerelateerd aan of met risico op knieartrose.

Om de 'hersenenleeftijd' te bepalen, werden geavanceerde MRI-scans gecombineerd met machinaal leren, een techniek die ook wordt gebruikt in andere neuroimaging-studies om de hersenleeftijd te voorspellen op basis van morfologische kenmerken. De studie identificeerde een kernset van vier psychologische en gedragsmatige beschermende factoren die sterk geassocieerd waren met een langzamere veroudering van de hersenen: optimisme, kwalitatief hoogstaande slaap, effectief stressmanagement en een robuuste sociale ondersteuning. Hoofdauteur Dr. Kimberly Sibille van de Universiteit van Florida benadrukte dat deze gezondheidsbevorderende gedragingen biologisch betekenisvolle voordelen bieden, wat het principe 'Leefstijl is medicijn' onderstreept.

De onderzoekers merkten op dat elk extra gezonde factor een meetbaar neurobiologisch voordeel opleverde, wat suggereert dat deze gewoonten additief werken in plaats van geïsoleerd. Hoewel tegenslagen zoals chronische pijn, een lager inkomen en een beperktere opleiding aanvankelijk geassocieerd werden met oudere hersenen, bleken de positieve gewoonten op de lange termijn een duurzamer beschermend effect te hebben. Naast de vier kernfactoren bevestigden ook het handhaven van een gezond lichaamsgewicht en het vermijden van tabaksgebruik hun voordelen bij het vertragen van de hersenveroudering. Jared Tanner, Ph.D., een van de hoofdonderzoekers, merkte op dat veel van deze factoren binnen de controle van het individu liggen; zo is een slechte slaap behandelbaar en kan optimisme geoefend worden.

Los van de hersenonderzoeken, heeft onafhankelijk onderzoek van de Universiteit van Limerick (UL) een verband gelegd tussen persoonlijkheidskenmerken en het risico op vroegtijdig overlijden. Deze studie, onder leiding van Dr. Máire McGeehan, analyseerde bijna zes miljoen persoonsjaren aan gegevens van meer dan 569.000 mensen over vier continenten. De bevindingen, gepubliceerd in het Journal of Personality and Social Psychology, suggereren dat persoonlijkheid een cruciale drijfveer is voor gezondheid en levensduur, vergelijkbaar in omvang met sociaaleconomische status.

De UL-analyse van de vijf hoofdpersoonlijkheidskenmerken toonde aan dat een hogere mate van consciëntieusheid – de neiging om georganiseerd en zelfgedisciplineerd te zijn – correleerde met een verlaagd sterfterisico; een toename van één punt in consciëntieusheid was gekoppeld aan een 10 procent lagere mortaliteitskans. Evenzo werd hogere extraversie, wat duidt op een voorkeur voor sociale betrokkenheid, geassocieerd met een verminderd sterfterisico, hoewel dit effect met name sterk was in landen als de Verenigde Staten en Australië. Daarentegen was een hogere neuroticisme, gekenmerkt door angst en emotionele instabiliteit, verbonden met een verhoogd risico op een vroegere dood, waarbij dit effect sterker was bij jongere volwassenen. De kenmerken openheid en altruïsme vertoonden daarentegen weinig tot geen consistente associatie met de gezondheidsuitkomsten.