Khoảng cách giữa Tuổi thọ và Chất lượng Sống Khỏe Mạnh Toàn Cầu

Xu hướng nhân khẩu học toàn cầu đang chứng kiến một sự thay đổi lớn khi phần lớn dân số thế giới hiện nay vượt qua ngưỡng 60 tuổi thọ trung bình. Tuy nhiên, sự gia tăng về số năm sống này lại không đi đôi với chất lượng sức khỏe tương xứng, tạo ra một khoảng cách đáng kể giữa tuổi thọ dự kiến và tuổi thọ khỏe mạnh thực tế. Theo dữ liệu từ Liên Hợp Quốc, đến năm 2050, hai phần ba số người trên 60 tuổi sẽ tập trung tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, điều này nhấn mạnh sự bất bình đẳng sâu sắc trong trải nghiệm lão hóa trên phạm vi toàn cầu.

Định nghĩa sinh học về lão hóa là quá trình tích tụ dần các tổn thương ở cấp độ tế bào và phân tử, dẫn đến suy giảm các năng lực thể chất và tinh thần của cơ thể. Sự khác biệt về tuổi thọ giữa các quốc gia giàu và nghèo là rất rõ rệt; ví dụ, tuổi thọ trung bình ở Monaco có thể lên tới 87,1 tuổi, trong khi ở Chad lại chỉ là 53,68 tuổi, chênh lệch hơn 32 năm theo dữ liệu năm 2015. Điều này cho thấy các yếu tố kinh tế, chất lượng hệ thống y tế và phúc lợi xã hội có tác động cộng hưởng mạnh mẽ đến tuổi thọ của một quốc gia.

Tuổi thọ khỏe mạnh, tức là số năm một người có thể sống độc lập và không bị hạn chế bởi bệnh tật, đã có sự cải thiện trên toàn cầu, tăng từ 58,5 tuổi vào năm 2000 lên 63,3 tuổi vào năm 2016 theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã gây ra một cú sốc lớn, khiến tuổi thọ trung bình toàn cầu giảm 1,8 năm và tuổi thọ khỏe mạnh giảm 1,5 năm trong giai đoạn 2019-2021, xóa đi gần một thập kỷ tiến bộ. Sức khỏe tuổi già phụ thuộc mật thiết vào các yếu tố môi trường và hành vi cá nhân, bao gồm khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp, hệ thống giao thông thuận tiện, cùng với các thói quen lành mạnh như chế độ ăn uống cân bằng và duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.

Trong khi đó, các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim và đột quỵ đang trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, chiếm khoảng hai phần ba tổng số ca tử vong trên toàn thế giới, cho thấy thách thức chuyển dịch gánh nặng bệnh tật. Nhật Bản là một ví dụ điển hình về quốc gia chú trọng tuổi thọ khỏe mạnh, với tuổi thọ khỏe mạnh của nữ giới là 75,5 tuổi và nam giới là 72,6 tuổi tính đến năm 2021. Để đối phó với tình trạng này, WHO đã chính thức tuyên bố giai đoạn 2021-2030 là Thập kỷ Tuổi thọ Khỏe mạnh, nhằm mục đích chống lại sự kỳ thị người cao tuổi và thúc đẩy việc xây dựng các cộng đồng hỗ trợ lẫn nhau.

Các nỗ lực quốc tế đang được đẩy mạnh, điển hình là các diễn đàn tổ chức tại Madrid, tập trung vào việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học để chuyển đổi những năm tháng cộng thêm thành những cuộc đời trọn vẹn thông qua hành động toàn cầu phối hợp. Việc tăng cường an ninh y tế toàn cầu và thúc đẩy công bằng trong và giữa các quốc gia là trọng tâm của các thỏa thuận quốc tế mới nhằm bảo vệ những thành quả sức khỏe mong manh đã đạt được.