Kỹ thuật Kích hoạt Ký ức Mục tiêu Gây ra Giấc mơ Thức tỉnh ở Người

Một nghiên cứu tiên phong đã xác nhận một phương pháp có chủ đích nhằm kích hoạt trạng thái nhận biết mình đang mơ, hay giấc mơ thức tỉnh, qua đó cung cấp bằng chứng thực nghiệm kết nối các trạng thái não bộ cụ thể trong khi ngủ với trải nghiệm chủ quan. Công trình này có ý nghĩa quan trọng trong việc mở ra những hiểu biết sâu sắc về cơ chế hoạt động của ý thức con người và có tiềm năng cải thiện các liệu pháp điều trị ác mộng cũng như thúc đẩy quá trình học tập.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Northwestern, dưới sự dẫn dắt của Karen R. Konkoly, đã xây dựng một quy trình cho phép những người tham gia chủ động chi phối giấc mơ của mình trong giai đoạn ngủ REM (Chuyển động mắt nhanh), giai đoạn gắn liền với những giấc mơ sống động. Nghiên cứu, được công bố vào ngày 5 tháng 2 năm 2026, trên tạp chí Neuroscience of Consciousness, áp dụng cách tiếp cận không thiên vị để liên kết trạng thái vật lý của giấc ngủ với trải nghiệm tư duy chủ quan. Nhóm nghiên cứu đã tuyển dụng 20 tình nguyện viên có kinh nghiệm trước đó về giấc mơ thức tỉnh. Ken A Paller, tác giả cao cấp và người đứng đầu chương trình khoa học thần kinh nhận thức tại Đại học Northwestern, nhận định rằng kỹ thuật điều khiển giấc ngủ có thể hỗ trợ tìm kiếm các giải pháp sáng tạo cho nhiều vấn đề toàn cầu hiện nay.

Thí nghiệm được thiết kế với độ chính xác cao, trong đó những người tham gia được hướng dẫn một chuỗi bốn tín hiệu hình ảnh trực quan, dễ nhớ, với mỗi tín hiệu được liên kết với một tín hiệu vận động cụ thể trước khi ngủ. Các nhà nghiên cứu đã áp dụng Kỹ thuật Kích hoạt Ký ức Mục tiêu (TMR), một phương pháp sử dụng kích thích cảm giác liên kết với việc học trước đó để kích hoạt lại các ký ức cụ thể trong khi ngủ. Trong giai đoạn ngủ REM, nhóm nghiên cứu đã sử dụng theo dõi điện sinh lý để xác nhận rằng những người tham gia đang tạo ra các tín hiệu chuyển động mắt trong khi mơ, chứng minh phản ứng xuất phát từ trạng thái mơ chứ không phải nhận thức tỉnh táo ngay sau khi thức dậy.

Khi những người tham gia đạt đến trạng thái mơ, các nhà nghiên cứu đã trình bày các tín hiệu liên quan bằng âm thanh. Những người tham gia được hướng dẫn rõ ràng: nếu họ nghe thấy âm thanh tương ứng trong giấc mơ, họ phải cố gắng di chuyển mắt theo một mô hình đã được thống nhất trước, chẳng hạn như di chuyển mắt theo một mô hình cụ thể hoặc thay đổi nhịp thở. Khi thức dậy, những người tham gia xác nhận đã nghe thấy âm thanh trong giấc mơ và đã cố gắng thực hiện tín hiệu vận động tương ứng khi vẫn đang ngủ.

Kết quả thu được cho thấy 75% số người tham gia báo cáo đã mơ về thông tin liên quan đến các tín hiệu không được kích hoạt trong giấc mơ. Phát hiện quan trọng nhất là tỷ lệ thành công của hành động dự định: những người tham gia báo cáo đã mơ về các tín hiệu cho thấy tỷ lệ thành công là 42% tổng thể, tăng đáng kể so với mức cơ bản 17% đối với những giấc mơ không được kích hoạt bằng tín hiệu. Cụ thể, nhóm được hướng dẫn rõ ràng để mơ thức tỉnh đã thấy tỷ lệ thành công tăng từ 20% lên 40%.

Karen Konkoly lưu ý rằng thí nghiệm này tiết lộ nhiều điều về tác động của công nghệ đối với tâm trí đang ngủ, khi kỹ thuật TMR cho phép não xử lý thông tin mà không bị phân tâm thông thường khi thức. Nghiên cứu này xác nhận rằng sự tham gia tích cực trong giai đoạn REM tạo điều kiện cho việc củng cố trí nhớ và kiểm soát có ý thức. Công trình này rất quan trọng để hiểu về tương lai của việc học tập dựa trên giấc ngủ và các can thiệp trị liệu cho các tình trạng sức khỏe tâm thần bắt nguồn từ trải nghiệm giấc mơ, bao gồm cả khả năng sửa đổi nội dung giấc mơ tiêu cực trong môi trường ngủ được kiểm soát, như đã được các nghiên cứu khác gợi ý về việc giảm triệu chứng PTSD.