Güney Afrika, Tarihi Drakenstein Merkezinde Nelson Mandela Kuralları Akademisi'ni Açtı

11 Şubat 2026 Çarşamba günü, Güney Afrika'nın ceza infaz sisteminde devrim niteliğinde bir adım atılarak ülkenin ilk Nelson Mandela Kuralları Eğitim Akademisi'nin resmi açılışı gerçekleştirildi. Bu özel eğitim kurumu, infaz koruma memurlarının ve cezaevi personelinin, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından titizlikle hazırlanan mahkumlara yönelik uluslararası muamele standartlarına tam uyum sağlamasını hedefliyor. Açılış töreninin mekanı olarak Batı Cape eyaletindeki Drakenstein İnfaz Merkezi'nin seçilmesi ise derin bir sembolizm taşıyor; zira burası eskiden Victor Verster Hapishanesi olarak biliniyordu ve efsanevi lider Nelson Mandela'nın 10 Şubat 1990'da özgürlüğüne doğru ilk adımlarını attığı yerdi.

Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, tesis bünyesindeki tarihi Madiba Evi'ni ziyaret ettikten sonra düzenlenen görkemli törene bizzat liderlik etti. Akademi, personeline münhasıran 2015 yılında BM Genel Kurulu tarafından oybirliğiyle kabul edilen ve Nelson Mandela Kuralları olarak literatüre geçen 122 temel standart üzerine uzmanlık eğitimi sunacak. Bu kurallar bütünü, mahkumların kabul süreçlerinden risk sınıflandırmalarına, işkence ve kötü muamelenin mutlak yasaklanmasından hücre hapsi uygulamalarındaki katı kısıtlamalara kadar cezaevi yönetiminin her kritik aşamasını kapsıyor. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC), bu evrensel kuralların küresel koruyucusu olarak projenin en önemli uluslararası paydaşları arasında yer alıyor.

Açılışın kilit aktörleri arasında Cumhurbaşkanı Ramaphosa'nın yanı sıra İnfaz Hizmetleri Bakanı Dr. Pieter Groenewald da yer aldı ve törende önemli mesajlar verdi. Bakan Groenewald, mahkumların insan onuruna yaraşır bir muamele görmesinin anayasal bir güvence altında olduğunu hatırlatırken, suç mağdurları için adaletin tecelli etmesi adına hapishane hayatının çok konforlu olmayacağını net bir dille ifade etti. Bu yaklaşım, modern ceza infaz sistemlerinin dünya genelinde karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olan rehabilitasyon odaklı yaklaşım ile cezalandırıcı adalet arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi. 2026 yılı, söz konusu kuralların kabul edilmesinin 11. yıl dönümü olması hasebiyle bu açılışa tarihi bir derinlik katıyor.

Akademinin faaliyete geçmesi, Güney Afrika cezaevlerinin karşı karşıya olduğu devasa sistemik baskıların ve özellikle kronikleşen aşırı doluluk sorununun tam ortasında gerçekleşiyor. Güncel istatistikler, ülkede henüz kesinleşmiş bir hükmü bulunmayan yaklaşık 60.000 kişinin tutukevlerinde barındığını gösteriyor ki bu rakam 2021 yılındaki 49.000 seviyesine kıyasla endişe verici bir artışı temsil ediyor. Mart 2023 verilerine göre toplam mahkum sayısı 157.056'ya ulaşmış durumda ve bu da cezaevlerinin %143 gibi sürdürülemez bir doluluk oranıyla çalıştığını kanıtlıyor. Hükümet, bu yükü hafifletmek ve sistemi rahatlatmak amacıyla yaklaşık 27.000 yabancı uyruklu mahkumun ülkelerine iade edilmesini içeren kapsamlı yasal değişiklikleri değerlendirmeye devam ediyor.

Drakenstein İnfaz Merkezi bünyesindeki mevcut tesislerin modern bir akademiye dönüştürülmesi süreci, 18 Temmuz 2025 tarihinde atılan sembolik adımlarla başlamıştı. Bu projenin en dikkat çekici yönlerinden biri, inşaat ve renovasyon çalışmalarının bizzat mahkumların emeğiyle gerçekleştirilmiş olmasıdır; seramik döşemeden boya işlerine, sıhhi tesisattan elektrik altyapısına kadar her detayda hükümlülerin imzası bulunmaktadır. Afrika kıtasında yalnızca Nelson Mandela Kuralları'na odaklanan ilk merkez olma unvanını taşıyan bu akademi, sadece yerel personele değil, aynı zamanda Güney Afrika Gümrük Birliği (SADC) üyesi ülkelerden ve dünyanın dört bir yanından gelen infaz uzmanlarına da kapılarını açarak küresel bir eğitim üssü olmayı hedefliyor.

Cumhurbaşkanı Ramaphosa, törenin kapanış konuşmasında suçla mücadelenin sadece parmaklıklar ardına bakarak kazanılamayacağını, bunun yerine suçluların rehabilitasyonu ve topluma sağlıklı bir şekilde yeniden kazandırılması üzerine açık ve dürüst bir toplumsal diyalog kurulması gerektiğini vurguladı. Mandela'nın uzun esaret hayatının son 14 ayını geçirdiği bu tarihi mekanda böylesine bir akademinin yükselmesi, Güney Afrika'nın infaz kurumlarını insancıllaştırma yolundaki kararlılığını simgeliyor. Bu girişim, adaletin sadece bir ceza mekanizması değil, aynı zamanda insan onuruna dayalı bir iyileşme süreci olması gerektiğine dair küresel bir vizyonu temsil ediyor.