ABD'den BM'ye 2 Milyar Dolarlık İnsani Yardım Desteği: 2025'teki Ciddi Kesintilerin Ardından Kritik Hamle

Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı, Pazartesi günü, 29 Aralık'ta, Birleşmiş Milletler'e yönelik insani yardım çalışmaları için 2 milyar dolarlık özel bir katkı yapıldığını duyurdu. Bu önemli finansal transfer, Trump yönetiminin 2025 yılı boyunca uyguladığı ve BM yapıları ile kurumlarının operasyonel kapasitesini ciddi ölçüde zedelediği tahmin edilen kapsamlı yabancı yardım kesintilerinin ardından geldi.

Cenevre'de yapılan bu açıklama, fon kesintilerinin yol açtığı vahim tabloya bir yanıt niteliğindeydi. Daha önceki kesintiler, BM ajanslarını adeta “uyum sağla, küçül ya da yok ol” şeklinde bir ikilemle karşı karşıya bırakmıştı. Bu kısıtlamalar kapsamında, Mart 2025 itibarıyla ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) projelerinin yüzde 83'ünün durdurulması kararlaştırılmıştı. Bu yeniden yapılanma süreci, 1 Temmuz 2025'e kadar USAID'in tüm işlevlerinin ABD Dışişleri Bakanlığı'na devredilmesiyle tamamlanmıştı. Yeni sağlanan 2 milyar dolarlık paket, BM kuruluşları arasında daha sonra dağıtılmak üzere bir şemsiye fon olarak yapılandırılmıştır.

Tarihsel veriler incelendiğinde, bu durumun önceki yıllarla keskin bir tezat oluşturduğu görülmektedir. ABD'nin 2025 yılı boyunca BM'ye yaptığı toplam insani yardımlar yaklaşık 3,38 milyar dolar seviyesinde kalmış olup, bu miktar küresel toplamın yaklaşık yüzde 14,8'ine tekabül etmektedir. Bu rakam, 2022'de kaydedilen 17,2 milyar dolarlık zirve katkının ve 2024'te ayrılan 14,1 milyar doların oldukça altındadır. Eleştirmenler, yabancı yardımlardaki bu sert düşüşün, ABD'nin uluslararası alandaki “yumuşak gücüne” zarar verdiğini savunmuşlardı.

Bu gelişmelerin gölgesinde, BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), 2026 yılı Küresel İnsani Eylem Planı'nı kamuoyuna sundu. OCHA, 2025 yılı için talep edilen 47 milyar dolara kıyasla, 2026'da 87 milyon kişiye ulaşmak amacıyla 23 milyar dolar talep etti; bu, önemli bir düşüşe işaret ediyor. Ekim 2024'te göreve başlayan OCHA Başkanı ve BM Acil Durum Koordinatörü Tom Fletcher, ABD'nin yeni katkısını takdirle karşıladı ve bu adımın Washington'un insani bir süper güç olma statüsünü teyit ettiğini belirtti. Ancak Fletcher, BM'nin insani müdahalesinin hâlâ “aşırı gerilmiş, yetersiz finanse edilmiş ve saldırılara maruz kalmış” durumda olduğunu vurgulayarak, “acımasız kararlar” alınması gerektiğini sözlerine ekledi.

Trump yönetiminin başlattığı USAID'in yeniden yapılandırılması süreci, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun ajansın “uzun süredir asıl misyonundan saptığı” yönündeki açıklamalarıyla gerekçelendirilmişti. Rubio, yeni programların “Önce Amerika” politikası çerçevesinde doğrudan ABD çıkarlarıyla uyumlu olması gerektiğini belirtmişti. Stratejik yardım programlarının Dışişleri Bakanlığı'na devredilmesi ve diğer işlevlerin sonlandırılması, uluslararası yardım alanında ciddi bir boşluk yaratmıştır. Dolayısıyla, taahhüt edilen 2 milyar dolarlık bu meblağ, Amerikan dış yardım politikasındaki yapısal değişimler bağlamında bir dengeleyici rol oynama çabası olarak değerlendirilmektedir.