Mỹ Bơm 2 Tỷ USD Viện trợ Nhân đạo cho Liên Hợp Quốc Sau Cắt Giảm Đáng Kể Năm 2025

Vào thứ Hai, ngày 29 tháng 12, Bộ Ngoại giao Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã chính thức công bố khoản đóng góp đặc biệt trị giá 2 tỷ đô la Mỹ dành cho các hoạt động nhân đạo của Tổ chức Liên Hợp Quốc (LHQ). Khoản tiền này được chuyển đến sau một giai đoạn cắt giảm mạnh mẽ trong nguồn tài trợ đối ngoại của Mỹ dưới thời chính quyền Trump trong suốt năm 2025. Việc cắt giảm này được ước tính đã làm suy yếu nghiêm trọng năng lực vận hành của nhiều cơ quan thuộc LHQ.

Thông báo được đưa ra tại Geneva, như một phản ứng trực tiếp trước tình hình khẩn cấp nảy sinh sau khi nguồn vốn bị thu hẹp. Tình trạng này đã buộc các cơ quan của LHQ phải tuyên bố rằng họ cần phải “thích nghi, thu hẹp quy mô, hoặc đối mặt với nguy cơ giải thể”. Đáng chú ý, các đợt cắt giảm trước đó đã dẫn đến việc 83% dự án của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) bị đình chỉ tính đến tháng 3 năm 2025. Quá trình tái cơ cấu này kết thúc bằng việc chuyển giao các chức năng của USAID cho Bộ Ngoại giao Mỹ vào ngày 1 tháng 7 năm 2025. Gói hỗ trợ mới trị giá 2 tỷ USD này được cấu trúc dưới dạng một quỹ chung, sẵn sàng để phân bổ cho các tổ chức khác nhau của LHQ.

Nhìn lại lịch sử, có một sự tương phản rõ rệt so với các năm trước. Tổng số tiền đóng góp nhân đạo của Mỹ cho LHQ trong cả năm 2025 chỉ đạt khoảng 3,38 tỷ USD, tương đương khoảng 14,8% tổng số đóng góp toàn cầu. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 17,2 tỷ USD ghi nhận vào năm 2022, và cũng thấp hơn mức 14,1 tỷ USD được cấp phát trong năm 2024. Nhiều nhà phê bình đã lên tiếng cho rằng sự sụt giảm đột ngột trong viện trợ nước ngoài này đã gây tổn hại đến “quyền lực mềm” của Hoa Kỳ trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh này, Văn phòng Điều phối các vấn đề Nhân đạo của LHQ (OCHA) đã trình bày Kế hoạch Nhân đạo Toàn cầu cho năm 2026, yêu cầu 23 tỷ USD để hỗ trợ 87 triệu người. Đây là một sự sụt giảm đáng kể so với yêu cầu 47 tỷ USD cho năm 2025. Ông Tom Fletcher, người đứng đầu OCHA và Điều phối viên Cứu trợ Khẩn cấp của LHQ, người nhậm chức vào tháng 10 năm 2024, đã bày tỏ sự hoan nghênh đối với khoản đóng góp mới từ Mỹ, khẳng định nó tái khẳng định vị thế siêu cường nhân đạo của Washington. Tuy nhiên, ông Fletcher cũng nhấn mạnh rằng các hoạt động ứng phó nhân đạo của LHQ vẫn đang trong tình trạng “bị kéo căng quá mức, thiếu hụt tài chính và bị tấn công”, buộc phải đưa ra những “quyết định nghiệt ngã”.

Việc tái tổ chức USAID, một sáng kiến của chính quyền Trump, được thúc đẩy bởi tuyên bố của Ngoại trưởng Marco Rubio rằng cơ quan này “đã đi chệch khỏi sứ mệnh ban đầu từ lâu”. Ông cho rằng các chương trình mới cần phải phù hợp trực tiếp với lợi ích của Mỹ theo chính sách “Nước Mỹ trên hết”. Việc chuyển giao các chương trình viện trợ chiến lược cho Bộ Ngoại giao trong khi chấm dứt các chức năng còn lại đã tạo ra một khoảng trống đáng kể trong lĩnh vực viện trợ quốc tế. Do đó, cam kết 2 tỷ USD này được xem là một nỗ lực nhằm ổn định tình hình trong bối cảnh có sự dịch chuyển cơ cấu lớn trong chính sách viện trợ nước ngoài của Mỹ.