Myanmar'da Askeri Yönetimi Meşrulaştırma Girişimi: Çatışma Ortamında Çok Aşamalı Seçimler

Myanmar'daki askeri yönetim, 1 Şubat 2021'deki darbeden bu yana ilk kez kapsamlı bir seçim sürecini hayata geçiriyor. Bu çok aşamalı genel seçimlerin 28 Aralık 2025 tarihinde başlaması planlanıyor. Seçim takvimi, üç ayrı turdan oluşacak şekilde belirlendi: ilk tur 28 Aralık 2025, ikinci tur 11 Ocak 2026 ve son tur ise 25 Ocak 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek. Bu prosedür, önceki askeri idare tarafından 2008 yılında hazırlanan Anayasa'nın bir gereği olup, olağanüstü hal rejiminden anayasal yönetime geçişi resmileştirmeyi amaçlayan bir adım olarak görülüyor.

Askeri yönetimin başı ve Temmuz 2025'te olağanüstü halin kaldırılmasının ardından devlet başkanlığı görevini üstlenen Kıdemli General Min Aung Hlaing, seçimlerin 'ne pahasına olursa olsun' yapılmasında ısrarcı. Ancak bu oylama süreci, ülkeyi kasıp kavuran şiddet ve baskılar altında ilerliyor, bu durum uluslararası alanda ciddi şüphecilik yaratıyor. Oy verme işlemi yalnızca askeri güçlerin kontrolündeki bölgelerde yapılacak; bu bölgeler ülkenin yarısından azını oluşturuyor. Sivil halk ise büyük bir baskı altında kalmış durumda: Askeri cuntanın zorlaması ile karşı karşıya kalan halk, aynı zamanda silahlı muhalif grupların sandığa gitmeleri halinde tehditleriyle yüzleşiyor.

Sürecin ana siyasi rakipleri tamamen dışlanmış durumda. Mart 2023'te cuntanın yeni yasalarına göre kaydını yenilemeyi reddettiği ve otomatik olarak feshedilen Ulusal Demokrasi Ligi'nin (NDL) lideri Aung San Suu Kyi, halen gözaltında tutuluyor ve Aralık 2021'de başlayan uzun hapis cezasını çekiyor. NDL, 2020 seçimlerinde ezici bir zafer kazanmıştı, ancak bu sonuçlar askeri yönetim tarafından tanınmamıştı.

Birleşmiş Milletler (BM) başta olmak üzere uluslararası toplum, yaklaşan oylamayı askeri hakimiyetin devamını meşrulaştırmaya yönelik bir 'gösteri' olarak nitelendirerek derin endişelerini dile getiriyor. BM Myanmar İnsan Hakları Özel Raportörü Tom Andrews, cuntanın seçime benzer bir etkinlik yaratma çabası içinde olduğunu vurguluyor. Batılı hükümetler bu duruma açıkça karşı çıkarken, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'nin (ASEAN) tepkisi daha temkinli bir çizgide seyrediyor. Jeopolitik sahne bir ayrışma gösteriyor: Çin, altyapı projelerini yeniden başlatabilecek yarı meşru bir hükümetin ortaya çıkmasını sağlamak amacıyla teknolojik destek ve finansman sağlayarak seçim kampanyasına aktif olarak arka çıkıyor. Rusya ve Belarus'tan gözlemci heyetlerinin de bölgede bulunduğu rapor ediliyor.

5 Mayıs 2021'de darbe karşıtı protestoların bastırılmasıyla başlayan iç savaş, ülkenin genel durumunu etkilemeye devam ediyor. Silahlı Çatışma ve Olay Verileri Projesi'nin (ACLED) 2024 başı itibarıyla tahminlerine göre, darbe sonrası şiddet olaylarında 45.264'ten fazla kişi hayatını kaybetti. Askeri liderlik, bu seçimlerin devam eden çatışmalara rağmen, 'disiplinli demokrasi' maskesi altında fiili kontrolü sürdürmelerine olanak tanıyacağını umuyor. Bu durum, ülkenin kaotik siyasi ortamında bir dönüm noktası olmaktan çok, mevcut statükoyu pekiştirme çabası olarak değerlendiriliyor.