Meerfasenverkiezingen in Myanmar: Poging tot Legitimering van Militaire Macht te Midden van Conflict

De militaire administratie van Myanmar heeft de organisatie van meerfasen algemene verkiezingen aangekondigd, die op 28 december 2025 van start zullen gaan. Dit markeert de eerste keer dat een dergelijk electoraal proces plaatsvindt sinds de militaire coup van 1 februari 2021. De stemming is gepland in drie afzonderlijke fasen: respectievelijk op 28 december 2025, 11 januari 2026 en 25 januari 2026. Deze cyclus dient als een procedurele stap, zoals vastgelegd in de Grondwet van 2008 – een document dat destijds door de vorige militaire regering is opgesteld – om de formele overgang van de noodtoestand naar een constitutioneel bestuur te bewerkstelligen.

De leider van de militaire administratie, Opper-Generaal Min Aung Hlaing, die in juli 2025 het presidentschap op zich nam na het beëindigen van de noodtoestand, houdt vast aan de verkiezingen, en wel ‘ten koste van alles’. Het gehele proces vindt plaats onder een deken van aanhoudend geweld en repressie, wat internationaal tot groot scepticisme leidt. Het is cruciaal om te vermelden dat de stemming uitsluitend zal plaatsvinden in gebieden die onder controle staan van het leger, wat neerkomt op minder dan de helft van het totale landoppervlak van het land. De burgerbevolking staat onder zware druk: het leger oefent dwang uit om deelname te verzekeren, terwijl gewapende oppositiegroepen dreigementen uiten tegen degenen die besluiten hun stem uit te brengen.

Belangrijke politieke tegenstanders zijn effectief uit het proces verwijderd. Aung San Suu Kyi, de leider van de ontbonden Nationale Liga voor Democratie (NLD), blijft vastgehouden. Naar verluidt zit zij een lange gevangenisstraf uit, die begon met een veroordeling in december 2021. De NLD, die de verkiezingen van 2020 met een overweldigende meerderheid won, weigerde zich te registreren onder de nieuwe regels van de junta en werd in maart 2023 formeel ontbonden.

De internationale gemeenschap, inclusief de Verenigde Naties, heeft diepe bezorgdheid geuit. Zij beschouwen de aanstaande stemming als een schijnvertoning, bedoeld om de voortzetting van de militaire heerschappij te legitimeren. Tom Andrews, de Speciale Rapporteur van de VN voor de mensenrechten in Myanmar, benadrukte dat de junta slechts een façade van een electoraal evenement probeert op te trekken. Terwijl westerse regeringen hun afkeuring duidelijk maken, blijft de reactie van de ASEAN (Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties) opvallend terughoudend. Het geopolitieke speelveld vertoont scheuren: China biedt actieve steun aan de verkiezingscampagne door technologische hulp en financiering te verstrekken. Dit is bedoeld om een semi-legitieme regering te faciliteren die infrastructuurprojecten binnen het kader van de ‘Belt and Road Initiative’ kan hervatten. Er zijn meldingen van de aanwezigheid van delegaties uit zowel Rusland als Wit-Rusland als waarnemers.

De burgeroorlog, die op 5 mei 2021 uitbrak na het neerslaan van protesten tegen de coup, blijft de situatie in het land domineren. Volgens schattingen van het Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) zijn er aan het begin van 2024 meer dan 45.264 mensen omgekomen als gevolg van het geweld sinds de staatsgreep. Het militaire leiderschap hoopt met deze verkiezingen de feitelijke controle te behouden onder het mom van een ‘gedisciplineerde democratie’, ondanks de aanhoudende vijandelijkheden in het land.