Çin'in 2025 Yılı Ticaret Fazlası Bir Trilyon Doları Aştı: İhracatın Yeniden Yönlendirilmesiyle Tarihi Rekor

Çin Halk Cumhuriyeti, 2025 yılının ilk on bir aylık döneminde mal ticaretinde tarihi bir fazlalık kaydetti. Bu rakam, 1,08 trilyon ABD dolarını aşarak dikkat çekici bir seviyeye ulaştı. Ülkenin dış ticaretindeki bu güçlü performans, uluslararası alandaki ticaret gerilimlerine rağmen, Çin'in ihracat yapısında yaşanan yapısal dönüşümün altını çiziyor. 2025 yılının ilk 11 ayında toplam ticaret fazlası, bir önceki yıla kıyasla %21,7 oranında artış göstererek, tarihte ilk kez 1 trilyon dolar sınırını geçip 1,08 trilyon dolara ulaştı.

Bu sürdürülebilir başarının arkasındaki temel itici güçlerden biri, yabancı sermayeli çok uluslu şirketlerin (ÇUŞ) aktif rolü oldu. Bu şirketler, 2025 yılının ilk on ayında 837 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirdi. Coğrafi dağılımda belirgin bir kayma gözlemleniyor. Bu durum, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin uyguladığı korumacı politikaların ve Nisan-Mayıs döneminde %145'lere varan 'ilave gümrük vergilerinin' doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıktı. ABD'ye yönelik ihracat önemli ölçüde daraldı; Mayıs 2025'te yıllık bazda %34,5 düşüşle 28,8 milyar dolara geriledi. Bunun karşılığında, ihracat akışları Avrupa Birliği (AB), Avustralya ve Güneydoğu Asya (GÜNA) ülkelerine doğru yönlendirildi. Mayıs 2025'te AB ile olan ticaret hacmi yıllık bazda %12 artarak 49,5 milyar ABD dolarına yükseldi.

İhracatın yapısal optimizasyonunun ana motoru, katma değeri yüksek ürünlere doğru yapılan stratejik geçiş oldu. Özellikle yeni enerji araçları (NEV) sektörü çarpıcı bir büyüme sergiliyor. Elektrikli ve plug-in hibrit otomobil ihracatı, Ekim 2025'te bir önceki yıla göre %99,9 artışla 256 bin adede ulaştı. 2025 yılının ilk on ayında, elektrikli araçlar da dahil olmak üzere yüksek teknoloji ürünlerinin ticaret hacmi 5,1 trilyon yuanı buldu ve bu, dış ticaretin toplam büyümesinin %45,4'ünü oluşturdu. Ayrıca, elektrikli araç bataryalarının ihracatı ilk dokuz ayda %32,7 oranında artış gösterdi.

Küresel üretim sistemi bağlamında, bu ticaret fazlasının olası sonuçları analistler arasında farklı görüşlere neden oldu. Bazı uzmanlar, fazla üretim kapasitesinin ABD dışındaki pazarlara kaydırılmasının, Avrupa ve Latin Amerika gibi bölgelerde küresel sanayisizleşmeyi tetikleyebileceği endişesini dile getiriyor. Öte yandan, ticaret bilimcileri bu fazlalığın, küreselleşmiş üretimin temel yapısını yansıttığını ve dünya çapında üretim maliyetlerini düşürerek fiyat istikrarına katkıda bulunduğunu savunuyor. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde daha önce, Çin'in fazla kapasitesinin Avrupa'daki fiyatlar üzerinde baskılayıcı bir etki yaratabileceğini belirtmişti.

Çin'in üretim zincirlerine ÇUŞ'ların entegrasyonu, kritik bir unsur olmaya devam ediyor. Volkswagen gibi Batılı devler, 2024-2025 dönemi için rekor kârlar bildirdi; bu durum, Çin'in üretim üssünden elde edilen faydayı açıkça gösteriyor. Eş zamanlı olarak, gelişmekte olan pazarlarla bağlar güçleniyor: Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne katılan ülkelerle olan ticaret hacmi, 2025 yılının Ocak-Ekim döneminde yıllık bazda %5 arttı. Ticari ilişkileri normalleştirmeyi hedefleyen Avustralya, Temmuz 2025'te Çin ile bir dizi anlaşmaya imza atarak ticaret ittifaklarının çeşitlendiğinin sinyalini verdi.