Amundsen-Scott İstasyonu'nda Coğrafi Güney Kutbu'nun Buzul Kayması Nedeniyle Yıllık Konum Ayarlaması

Antarktika'nın tam kalbinde yer alan Amundsen-Scott İstasyonu'nda, 1 Ocak 2026 tarihinde coğrafi Güney Kutbu'nun yeni konumunu belirlemek üzere geleneksel tören gerçekleştirildi. Bu zorunlu prosedür, Amerikan araştırma üssünün kurulu olduğu devasa buz tabakasının sürekli hareketini dengelemek amacıyla yapılmaktadır. Deniz seviyesinden 2835 metre yükseklikte konumlanan bu buz kütlesi, her yıl yaklaşık 10 metrelik bir hızla Weddell Denizi yönüne doğru sürüklenmektedir.

1959 yılından bu yana kesintisiz devam eden bu sembolik yön işaretinin yıllık kaydırılması, Dünya'nın dönme ekseninin kesişim noktasında bile buz örtüsünün ne denli dinamik olduğunu gözler önüne sermektedir. ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) tarafından ABD Antarktika Programı (USAP) kapsamında yönetilen bu istasyon, gezegenimizdeki en güneyde yer alan ve yıl boyunca faaliyet gösteren araştırma merkezidir. Tören tamamlandıktan sonra, bir önceki yılın işareti—genellikle süslü bir sütun şeklinde olurdu—yerinden çıkarılarak araştırma kompleksinin içindeki özel bir cam vitrine kaldırılarak bilimsel tarihin korunmasına hizmet eder.

İstasyonun güncel yapısı, kar birikimine ve aşırı hava koşullarına karşı daha iyi direnç göstermek amacıyla 2008 yılında eski jeodezik kubbenin yerini alarak hizmete girdi. Bu yıllık kalibrasyon ihtiyacı, coğrafi kutup dönme ekseni tarafından belirlenen sabit bir nokta olmasına rağmen, aslında yavaşça hareket eden bir buz kütlesi üzerinde durduğunu vurgulamaktadır. Önemle belirtmek gerekir ki, bu işlem, manyetik Güney Kutbu'nun hareketinden tamamen bağımsızdır; manyetik kutup, coğrafi kutbun aksine, yılda yaklaşık 55 kilometre hızla kuzey-kuzeybatı yönünde kayan hareketli bir varlıktır.

90° güney enlemi ve 0° boylamı olarak tanımlanan coğrafi kutup, küresel haritalama çalışmalarının temelini oluşturur. 1991'den bu yana yapılan GPS ölçümleri, buzulun yıllık sürüklenme hızını yılda 9,98 ± 0,01 metre hassasiyetle doğrulamıştır. Amundsen-Scott İstasyonu'ndaki araştırmalar; astronomi, buzul bilimi ve atmosfer bilimlerini kapsamakta olup, bölgenin eşsiz hava saflığından ve ışık kirliliğinin yokluğundan faydalanmaktadır. Uluslararası Jeofizik Yılı kapsamında Kasım 1956'da Deep Freeze operasyonu sırasında kurulan istasyon, kutba 1911'de ulaşan Roald Amundsen ve Robert Scott'ın isimlerini taşımaktadır.

Kış aylarında istasyonda yaklaşık 50 personel kalırken, yazın bu sayı 150'ye yükselmektedir; bu durum, McMurdo Üssü'nden yapılan yıllık hava yolu taşımacılığını da içeren karmaşık bir lojistik gerektirir. Bu yıllık işaret değiştirme ritüeli, genellikle eski işaretten yeni işarete Amerikan bayrağının sembolik olarak devredilmesiyle tamamlanır ve altı aylık kutup gecesi ile altı aylık kutup gündüzünün zorlu koşullarında çalışan personel için önemli bir gelenektir. Gezegenin en güney noktasındaki tüm bu faaliyetler, bilimsel keşifler ile doğanın temel güçleri arasındaki sürekli etkileşimi gözler önüne sermektedir.