Przyspieszenie integracji europejskiej Bałkanów Zachodnich: Szczyt w Tivacie i Plan Wzrostu dla Kosowa

Luty 2026 roku przyniósł znaczące ożywienie w procesie akcesyjnym państw Bałkanów Zachodnich do Unii Europejskiej. Seria kluczowych wydarzeń politycznych i decyzji legislacyjnych nadała nową dynamikę rozmowom o rozszerzeniu wspólnoty, co jest szczególnie widoczne w kontekście zmieniającej się architektury bezpieczeństwa kontynentu. Szczególne znaczenie miały deklaracje kanclerza federalnego Niemiec, Friedricha Merza, który podczas swoich wystąpień potwierdził niezłomne zaangażowanie Berlina w stabilizację i integrację tego strategicznego regionu.

Podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa, która odbyła się 13 lutego 2026 roku, kanclerz Merz wyraził zaniepokojenie dotychczasowym, często zbyt powolnym podejściem UE do krajów kandydujących. Podkreślił on stanowczo, że Niemcy nie mogą pozwolić na utratę wpływów na Bałkanach Zachodnich, widząc ich przyszłość wyłącznie w strukturach unijnych. Merz wysunął odważną propozycję zniesienia wymogu jednomyślności w Radzie UE przy otwieraniu nowych rozdziałów negocjacyjnych, wyznaczając termin na wdrożenie tej zmiany do kwietnia 2026 roku. Silne wsparcie Berlina, konsultowane z Emmanuelem Macronem w kontekście wzmacniania bezpieczeństwa europejskiego, stanowi obecnie kluczowy impuls polityczny dla całego regionu.

Czarnogóra, uznawana za lidera wyścigu do struktur unijnych, również wyznacza ambitne cele na najbliższe lata. Prezydent Jakov Milatović, sprawujący urząd od maja 2023 roku, ogłosił porozumienie z Przewodniczącym Rady Europejskiej Charlesem Michelem w sprawie organizacji szczytu UE-Bałkany Zachodnie w Tivacie, zaplanowanego na 5 czerwca 2026 roku. Spotkanie to ma przybliżyć Podgoricę do celu, jakim jest pełne członkostwo w 2028 roku. Realizacja tego planu wymaga jednak nie tylko reform technicznych, ale i głębokiej stabilności wewnętrznej, w tym ostatecznego uformowania składu Trybunału Konstytucyjnego, co następuje po sukcesach z 2025 roku, kiedy to kraj ten znacząco wzmocnił swoją pozycję poprzez zamknięcie szeregu rozdziałów negocjacyjnych.

Przełom nastąpił także w Kosowie, gdzie 12 lutego 2026 roku, po okresie długotrwałego politycznego impasu, oficjalnie zaprzysiężono rząd pod przewodnictwem premiera Albina Kurtiego. Gabinet ten wykazał się niezwykłą sprawnością operacyjną, ratyfikując jeszcze tego samego dnia, 12 lutego 2026 roku, kluczową umowę dotyczącą Instrumentu Reform i Wzrostu (Growth Plan). Dzięki tej decyzji Prisztina otworzyła sobie drogę do uzyskania pakietu finansowego o wartości około 882 milionów euro w formie grantów i preferencyjnych pożyczek, co stanowi blisko 8% PKB kraju. Minister finansów Hekuran Murati zaznaczył, że szybka ścieżka legislacyjna była niezbędna, by zabezpieczyć fundusze, z których około 253,3 miliona euro stanowią bezzwrotne granty.

Komisja Europejska z dużym entuzjazmem przyjęła szybką ratyfikację Planu Wzrostu przez Kosowo, uznając to za moment zwrotny dla postępu gospodarczego i instytucjonalnego kraju. Przedstawicielstwo UE w Kosowie wskazało jednak na konieczność natychmiastowego skupienia się na spełnieniu wymogów technicznych w celu wypłaty pierwszej zaliczki w wysokości 61,8 miliona euro, co stanowi 7% całkowitej kwoty. Harmonogram realizacji jest wyjątkowo napięty, gdyż termin wdrożenia środków reformatorskich zaplanowanych pierwotnie na czerwiec 2025 roku upływa ostatecznie 30 czerwca 2026 roku. Proces ten obejmuje 13 konkretnych kroków, które są bezpośrednio powiązane z wypłatą kolejnej transzy w wysokości 90,7 miliona euro.

Determinacja Kosowa w zakresie ratyfikacji Planu Wzrostu świadczy o nowej jakości zarządzania i skuteczności politycznej po przezwyciężeniu wewnętrznych blokad. Finansowe wsparcie ma na celu nie tylko doraźną pomoc, ale przede wszystkim przyspieszenie konwergencji społeczno-gospodarczej z Unią Europejską. Wydarzenia te, w połączeniu z postulatami Friedricha Merza z 13 lutego 2026 roku dotyczącymi budowy silnego europejskiego filaru w ramach NATO, sygnalizują dążenie regionu do fundamentalnej transformacji. Bałkany Zachodnie stają się obecnie centralnym punktem szerszej strategii geopolitycznej, mającej na celu zapewnienie stabilności i rozwoju w tej części Europy.