Versnelling van de Europese Integratie in de Westelijke Balkan: De Top in Tivat en het Financiële Groeiplan voor Kosovo

In februari 2026 heeft het proces van Europese integratie voor de landen op de Westelijke Balkan een opmerkelijke en noodzakelijke versnelling doorgemaakt. Deze positieve dynamiek werd ondersteund door een reeks strategische politieke evenementen en verreikende wetgevende besluiten die de koers van de regio richting de Europese Unie verder hebben verstevigd. Centraal in deze discussies stond de visie op een uitgebreide Unie, een thema dat extra gewicht kreeg door de krachtige verklaringen van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die de onvoorwaardelijke steun van Berlijn aan dit strategisch belangrijke deel van Europa herbevestigde.

Tijdens zijn toespraak op de Veiligheidsconferentie van München op 13 februari 2026 uitte bondskanselier Merz zijn diepe bezorgdheid over de huidige benadering van de EU ten aanzien van kandidaat-lidstaten. Hij benadrukte dat Duitsland onder geen beding de Westelijke Balkan uit het oog wil verliezen en dat de toekomst van deze landen onherroepelijk binnen de Europese Unie ligt. Om bureaucratische impasses te doorbreken, pleitte hij voor het afschaffen van de eis voor unanimiteit in de Europese Raad bij het openen van nieuwe onderhandelingshoofdstukken. Merz stelde voor om hiervoor een harde deadline in te stellen op uiterlijk april 2026. Deze Duitse steun, die ook uitvoerig werd besproken in overleg met de Franse president Emmanuel Macron over de bredere Europese veiligheidsarchitectuur, verleent het integratieproces een hernieuwd politiek momentum.

De Montenegrijnse president Jakov Milatović, die zijn ambt sinds mei 2023 bekleedt, bevestigde kort daarna een cruciale overeenkomst met Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad. Gezamenlijk hebben zij besloten dat de Top tussen de EU en de Westelijke Balkan op 5 juni 2026 zal plaatsvinden in de kuststad Tivat. Deze topontmoeting wordt beschouwd als een vitaal platform om de ambitieuze doelstelling van Montenegro te concretiseren: volledig EU-lidmaatschap tegen het jaar 2028. Hoewel Montenegro algemeen wordt erkend als de koploper in het toetredingsproces en in 2025 al aanzienlijke vooruitgang boekte door diverse hoofdstukken af te sluiten, blijft de noodzaak voor diepe politieke stabiliteit en de volledige voltooiing van het Constitutioneel Hof een absolute prioriteit.

In Kosovo was er eveneens sprake van een opvallende politieke daadkracht. Nadat de regering onder leiding van premier Albin Kurti op 12 februari 2026 eindelijk werd beëdigd na een langdurige politieke patstelling, werd er direct actie ondernomen. Nog diezelfde dag, op 12 februari 2026, keurde het kabinet-Kurti de ratificatie van het Europese Groeiplan (Growth Plan) goed. Dit historische besluit ontsluit voor Kosovo een financieel steunpakket van circa 882 miljoen euro, bestaande uit subsidies en leningen tegen zeer gunstige voorwaarden. Dit bedrag vertegenwoordigt ongeveer 8% van het bruto binnenlands product van het land, wat de enorme economische impact ervan onderstreept. Minister van Financiën Hekuran Murati wees op het belang van een snelle ratificatie om direct toegang te krijgen tot deze fondsen, waarbij hij specificeerde dat ongeveer 253,3 miljoen euro hiervan uit pure subsidies bestaat.

De Europese Commissie verwelkomde de snelle actie van Pristina en noemde de goedkeuring van het Groeiplan een beslissend moment voor zowel de economische modernisering als de institutionele versterking van Kosovo. Desondanks waarschuwde de EU-vertegenwoordiging in Kosovo dat de focus nu onmiddellijk moet liggen op het voldoen aan de technische voorwaarden voor de eerste uitbetaling van 61,8 miljoen euro, wat 7% van het totale pakket beslaat. De tijdlijn is uiterst krap, aangezien de deadline voor de hervormingsmaatregelen die oorspronkelijk voor juni 2025 waren gepland, onverbiddelijk afloopt op 30 juni 2026. Dit traject omvat dertien specifieke hervormingsstappen die direct verbonden zijn aan een volgende tranche van 90,7 miljoen euro.

De vastberadenheid van Kosovo bij de ratificatie van dit plan toont aan dat het land in staat is tot effectief bestuur zodra de interne politieke blokkades zijn opgeheven. De financiële injectie is essentieel om de sociaal-economische kloof met de Europese Unie te dichten en de convergentie te versnellen. Deze regionale ontwikkelingen moeten worden gezien in het licht van een groter geopolitiek schaakbord, waarbij Merz op 13 februari 2026 in München ook aandrong op de vorming van een sterke Europese pijler binnen de NAVO. De gebeurtenissen in Tivat en Pristina vormen samen een krachtig signaal dat de Westelijke Balkan actief bouwt aan een fundamentele transformatie naar een gezamenlijke Europese toekomst.