Unia Europejska wyznacza rygorystyczne terminy: Opakowania do żywności muszą być zdatne do recyklingu do 2026 roku

Unia Europejska inicjuje fundamentalną transformację w obszarze zarządzania materiałami opakowaniowymi, której celem jest radykalne ograniczenie uzależnienia przemysłu spożywczego od tworzyw sztucznych jednorazowego użytku. Nowe Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), które weszło w życie 11 lutego 2025 roku, wprowadza kluczowy wymóg: od 12 sierpnia 2026 roku wszystkie opakowania żywności wprowadzane na rynek unijny będą musiały bezwzględnie spełniać kryteria przydatności do recyklingu. Ten akt prawny zastępuje dotychczasową Dyrektywę 94/62/WE i jest stosowany bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, co zapewnia pełną harmonizację standardów w całej Wspólnocie.

Głównym celem regulatora jest zminimalizowanie ilości generowanych odpadów, ograniczenie zużycia surowców pierwotnych oraz przyspieszenie przejścia na model gospodarki o obiegu zamkniętym. Jest to szczególnie istotne, biorąc pod uwagę, że sektor opakowań w UE generuje emisję CO2 na poziomie porównywalnym z całkowitymi emisjami niewielkiego państwa. Rozporządzenie PPWR, opublikowane w grudniu 2024 roku, nakłada surowe wymagania dotyczące projektowania i składu opakowań, co bezpośrednio dotyka producentów, dystrybutorów oraz platformy handlu elektronicznego. Co więcej, od 12 sierpnia 2026 roku w opakowaniach mających bezpośredni kontakt z produktami spożywczymi zabronione zostanie stosowanie substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) powyżej określonych progów, co ma na celu wyeliminowanie szkodliwych „wiecznych chemikaliów”.

Nowe ustawodawstwo przewiduje etapowe zaostrzanie przepisów w nadchodzących latach. Od 2030 roku zaczną obowiązywać jeszcze surowsze restrykcje, w tym całkowity zakaz stosowania plastikowych opakowań dla świeżych owoców i warzyw o wadze mniejszej niż 1,5 kg. Podobne ograniczenia obejmą pojemniki wykorzystywane do konsumpcji na miejscu, na przykład w restauracjach i kawiarniach. Przedsiębiorcy zostaną również zobligowani do rejestracji oraz regularnego raportowania danych dotyczących wprowadzanych opakowań, a ich wkład finansowy w systemy utylizacji będzie uzależniony od rzeczywistych wskaźników przydatności materiałów do recyklingu.

Przemysł spożywczy już teraz aktywnie reaguje na te wytyczne, przenosząc uwagę na alternatywne i bardziej zrównoważone rozwiązania technologiczne. Zamiast tradycyjnej plastikowej folii spożywczej, na rynku pojawiają się owijki bazujące na wosku pszczelim lub polimerach roślinnych, a także wielorazowe pokrywki silikonowe. Widoczna jest również tendencja do zastępowania plastikowych pojemników wyrobami ze szkła hartowanego oraz stali nierdzewnej. Innowacje obejmują nawet takie rozwiązania jak jadalne sztućce. Wielkie korporacje, w tym Nestlé, ogłosiły już plany, według których ponad 95% ich opakowań z tworzyw sztucznych ma nadawać się do recyklingu do 2025 roku, przy jednoczesnym ograniczeniu zużycia pierwotnego plastiku o jedną trzecią.

Rozporządzenie kładzie także duży nacisk na zwiększenie przejrzystości dla konsumentów poprzez wprowadzenie czytelnego systemu znakowania, który ma znacząco ułatwić sortowanie odpadów w gospodarstwach domowych. W ramach założeń PPWR każde państwo członkowskie jest zobowiązane do zredukowania ilości generowanych odpadów opakowaniowych na mieszkańca o co najmniej 5% do 2030 roku w porównaniu z poziomem z roku 2018. Działania te mają na celu skuteczną ochronę środowiska naturalnego, w którym odpady opakowaniowe stanowią znaczną część zanieczyszczeń morskich, oraz stymulowanie innowacji w sektorze materiałów ekologicznych.

Wprowadzenie tych przepisów stanowi kamień milowy w dążeniu Europy do neutralności klimatycznej i odpowiedzialnej konsumpcji. Dzięki ujednoliconym zasadom, przedsiębiorstwa działające na wspólnym rynku zyskują jasne wytyczne, co pozwala na długofalowe planowanie inwestycji w zielone technologie. Ostatecznym celem jest stworzenie systemu, w którym każde opakowanie po wykorzystaniu staje się wartościowym surowcem wtórnym, a nie uciążliwym odpadem obciążającym ekosystem przez setki lat.