EU thiết lập lộ trình chuyển đổi sang bao bì thực phẩm có thể tái chế vào năm 2026

Liên minh Châu Âu (EU) đang khởi xướng một cuộc cải cách sâu rộng trong lĩnh vực quản lý vật liệu đóng gói, nhằm mục tiêu giảm thiểu sự phụ thuộc của ngành thực phẩm vào nhựa dùng một lần. Quy định mới về Bao bì và Rác thải bao bì (PPWR), chính thức có hiệu lực từ ngày 11 tháng 2 năm 2025, đã đặt ra một cột mốc quan trọng: kể từ ngày 12 tháng 8 năm 2026, tất cả bao bì thực phẩm lưu thông trên thị trường EU bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng tái chế. Văn bản pháp lý này sẽ thay thế Chỉ thị 94/62/EC và được áp dụng trực tiếp tại tất cả các quốc gia thành viên, tạo ra một hệ thống tiêu chuẩn thống nhất và đồng bộ trên toàn khu vực.

Mục tiêu cốt lõi của các nhà quản lý là hạn chế tối đa việc phát sinh rác thải, giảm tiêu thụ nguyên liệu thô và thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn. Điều này đặc biệt quan trọng khi lượng khí thải CO2 từ ngành bao bì tại EU hiện đang ở mức báo động, tương đương với tổng lượng phát thải của một quốc gia nhỏ. Quy định PPWR, được công bố vào tháng 12 năm 2024, áp đặt các yêu cầu khắt khe về thiết kế và thành phần cấu tạo đối với các nhà sản xuất, đơn vị phân phối và cả các nền tảng thương mại điện tử. Đáng chú ý, từ ngày 12 tháng 8 năm 2026, các chất per- và polyfluoroalkyl (PFAS) – thường được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" – sẽ bị cấm trong bao bì thực phẩm nếu vượt quá ngưỡng quy định để đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng.

Lộ trình lập pháp này dự kiến sẽ thắt chặt dần các yêu cầu theo từng giai đoạn cụ thể để các doanh nghiệp có thời gian thích ứng. Bắt đầu từ năm 2030, những hạn chế nghiêm ngặt hơn sẽ có hiệu lực, bao gồm lệnh cấm sử dụng bao bì nhựa đối với các loại trái cây và rau củ tươi có trọng lượng dưới 1,5 kg. Ngoài ra, các loại hộp đựng sử dụng tại chỗ trong các nhà hàng và quán cà phê cũng sẽ nằm trong phạm vi điều chỉnh của lệnh cấm này. Các doanh nghiệp sản xuất sẽ có nghĩa vụ đăng ký và báo cáo dữ liệu về bao bì một cách minh bạch, đồng thời mức đóng góp tài chính cho việc xử lý rác thải sẽ được điều chỉnh linh hoạt dựa trên chỉ số khả năng tái chế thực tế của sản phẩm.

Trước những quy định mới mang tính bắt buộc, cộng đồng doanh nghiệp đã bắt đầu có những phản ứng tích cực bằng cách chuyển hướng sang các giải pháp bền vững và thân thiện với môi trường hơn. Để thay thế cho màng bọc thực phẩm bằng nhựa truyền thống, các loại màng bọc từ sáp ong, polyme thực vật hoặc nắp đậy bằng silicone đang được nghiên cứu và đưa vào sử dụng rộng rãi. Xu hướng thay thế hộp nhựa bằng các sản phẩm từ thủy tinh cường lực và thép không gỉ cũng đang trở nên phổ biến, bên cạnh những sáng kiến độc đáo như dụng cụ ăn uống có thể ăn được. Các tập đoàn lớn như Nestlé đã công bố kế hoạch đầy tham vọng nhằm tái chế hơn 95% bao bì nhựa của mình vào năm 2025 và cắt giảm 1/3 lượng nhựa nguyên sinh sử dụng trong sản xuất.

Quy định mới cũng chú trọng đến việc nâng cao tính minh bạch cho người tiêu dùng thông qua hệ thống nhãn mác rõ ràng, giúp việc phân loại rác thải tại nguồn trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Trong khuôn khổ PPWR, mỗi quốc gia thành viên EU có nghĩa vụ cắt giảm ít nhất 5% lượng rác thải bao bì tính trên đầu người vào năm 2030 so với mức cơ sở của năm 2018. Những biện pháp quyết liệt này không chỉ nhằm bảo vệ hệ sinh thái, nơi rác thải bao bì chiếm một phần lớn lượng rác thải đại dương, mà còn đóng vai trò là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực vật liệu bền vững cho tương lai.