EU stelt strikte deadlines voor de transitie naar recyclebare voedselverpakkingen tegen 2026

De Europese Unie zet een ingrijpende koerswijziging in gang wat betreft de omgang met verpakkingsmaterialen, met als hoofddoel de afhankelijkheid van de voedingsmiddelenindustrie van wegwerpplastic drastisch te verminderen. De nieuwe Verordening betreffende verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), die op 11 februari 2025 officieel in werking is getreden, stelt een harde eis: vanaf 12 augustus 2026 moet elke voedselverpakking die op de EU-markt wordt gebracht, voldoen aan strikte criteria voor recyclebaarheid. Deze wetgeving vervangt de verouderde Richtlijn 94/62/EG en is direct van toepassing in alle lidstaten, wat zorgt voor een broodnodige harmonisatie van de standaarden binnen de hele Unie.

Het hoofddoel van de regelgever is het minimaliseren van afvalproductie, het verlagen van het verbruik van primaire grondstoffen en het versnellen van de transitie naar een circulaire economie. Dit is een noodzakelijke stap, aangezien de productie en verwerking van verpakkingen in de EU een hoeveelheid CO2 genereren die vergelijkbaar is met de totale uitstoot van een klein land. De PPWR-verordening, die in december 2024 werd gepubliceerd, introduceert strenge eisen voor het ontwerp en de samenstelling van verpakkingen. Deze regels zijn van toepassing op fabrikanten, distributeurs en zelfs online platforms. Daarnaast wordt vanaf 12 augustus 2026 het gebruik van per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) in voedselverpakkingen boven vastgestelde drempelwaarden verboden, om de zogenaamde 'eeuwige chemicaliën' volledig uit te bannen.

De wetgeving voorziet in een geleidelijke aanscherping van de eisen om de industrie de tijd te geven zich aan te passen. Vanaf 2030 treden er echter nog striktere beperkingen in werking, waaronder een verbod op plastic verpakkingen voor verse groenten en fruit met een gewicht van minder dan 1,5 kg. Ook plastic containers die worden gebruikt voor consumptie ter plaatse, zoals in restaurants en cafés, zullen vanaf dat moment verboden zijn. Fabrikanten worden bovendien verplicht zich te registreren en gedetailleerde gegevens over hun verpakkingsstromen te rapporteren, waarbij hun financiële bijdrage aan de afvalverwerking zal variëren op basis van de recyclebaarheidsprestaties van hun producten.

De industrie reageert inmiddels proactief op deze nieuwe mandaten door de focus te verleggen naar alternatieve en meer duurzame oplossingen. Als vervanging voor de traditionele plastic vershoudfolie worden momenteel wikkels op basis van bijenwas of plantaardige polymeren ontwikkeld, evenals herbruikbare siliconen deksels. Er is een duidelijke trend waarneembaar waarbij plastic containers worden vervangen door duurzame producten van gehard glas en roestvrij staal. Daarnaast verschijnen er innovatieve oplossingen op de markt, zoals eetbaar bestek, die de noodzaak voor plastic volledig wegnemen.

Grote marktpartijen zoals Nestlé hebben reeds ambitieuze doelstellingen geformuleerd die aansluiten bij deze nieuwe regelgeving. Het bedrijf heeft verklaard dat het ernaar streeft om tegen 2025 meer dan 95% van zijn plastic verpakkingen recyclebaar te maken. Bovendien is het doel om het gebruik van nieuw, zogenaamd 'virgin' plastic met een derde te verminderen. Dergelijke toezeggingen van grote spelers in de sector zijn cruciaal voor het slagen van de Europese milieudoelstellingen en stimuleren verdere innovatie in de gehele productieketen.

De verordening streeft tevens naar een grotere transparantie voor de consument door de invoering van een duidelijke etikettering, wat het sorteren van afval aanzienlijk moet vereenvoudigen. Onder de PPWR is elke lidstaat verplicht om de productie van verpakkingsafval per inwoner tegen 2030 met ten minste 5% te verminderen ten opzichte van het referentiejaar 2018. Deze maatregelen zijn niet alleen bedoeld om het milieu te beschermen tegen zwerfvuil op zee, maar ook om een krachtige impuls te geven aan de sector voor duurzame materialen en technologische innovatie.