AB, 2026 Yılına Kadar Geri Dönüştürülebilir Gıda Ambalajına Geçiş İçin Takvimi Belirledi

Avrupa Birliği, gıda endüstrisinin tek kullanımlık plastiklere olan kronik bağımlılığını sona erdirmek amacıyla ambalaj yönetimi alanında devrim niteliğinde bir dönüşüm başlatıyor. 11 Şubat 2025 tarihinde resmi olarak yürürlüğe giren yeni Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği (PPWR), sektör paydaşları için geri sayımı başlattı. Bu yeni yasal çerçeveye göre, 12 Ağustos 2026 tarihinden itibaren AB pazarında satışa sunulan tüm gıda ambalajlarının, belirlenen katı geri dönüştürülebilirlik kriterlerine eksiksiz uyması gerekecek. Mevcut 94/62/EC sayılı Direktif’in yerini alan bu düzenleme, tüm üye ülkelerde herhangi bir yerel uyarlamaya gerek kalmaksızın doğrudan uygulanacak ve böylece Avrupa genelinde standart bir denetim mekanizması oluşturulacaktır.

Düzenleyici kurumların temel hedefi, atık üretimini en düşük seviyeye çekmek, bakir hammadde tüketimini sınırlamak ve tam döngüsel bir ekonomi modeline geçişi hızlandırmaktır. Ambalaj sektörünün Avrupa Birliği genelinde ürettiği karbondioksit hacminin, küçük bir ülkenin toplam emisyonlarıyla yarışır düzeyde olması, bu radikal kararların arkasındaki çevresel motivasyonu açıklamaktadır. Aralık 2024'te yayımlanan PPWR metni, üreticilerden dağıtıcılara ve hatta sınır ötesi ticaret yapan çevrimiçi platformlara kadar tüm aktörleri kapsayan tasarım ve malzeme kompozisyonu şartları getirmektedir. Ayrıca, 12 Ağustos 2026'dan itibaren gıda ile doğrudan temas eden ambalajlarda, "sonsuz kimyasallar" olarak nitelendirilen per- ve polifloroalkil maddelerin (PFAS) belirlenen limitlerin üzerinde bulunması, insan sağlığını korumak adına kesin olarak yasaklanacaktır.

Mevzuat, endüstrinin uyum sağlayabilmesi için gerekliliklerin kademeli olarak sıkılaştırılacağı bir yol haritası sunmaktadır. 2030 yılına gelindiğinde, 1,5 kilogramdan daha hafif olan taze meyve ve sebzeler için kullanılan plastik paketlemeler ile restoran, kafe ve otel gibi mekanlarda yerinde tüketim sırasında kullanılan kaplara yönelik çok daha sert yasaklar yürürlüğe girecektir. Bu süreçte tüm üreticiler, kullandıkları ambalaj türlerine dair verileri merkezi sistemlere kaydetmek ve düzenli raporlama yapmak zorunda kalacaktır. Şirketlerin atık yönetimi ve geri dönüşüm sistemlerine yapacakları finansal katkılar ise kullandıkları materyallerin ne kadar kolay geri dönüştürülebildiğine bağlı olarak değişkenlik gösterecek, böylece çevre dostu tasarımlar ekonomik olarak ödüllendirilecektir.

Sanayi dünyası, bu yasal zorunluluklara şimdiden stratejik hamlelerle karşılık vermekte ve odağını sürdürülebilir alternatiflere yöneltmektedir. Geleneksel plastik streç filmlerin yerini alabilecek balmumu bazlı doğal sargılar, bitkisel polimerlerden üretilen biyobozunur ambalajlar ve uzun ömürlü silikon kapaklar piyasada daha görünür hale gelmektedir. Ayrıca, plastik konteynerlerin yerini dayanıklı temperli cam ve paslanmaz çelik ürünlerin alması yönünde güçlü bir eğilim gözlenmektedir. Yenilikçi girişimler, yenilebilir çatal-bıçak takımları gibi sıra dışı çözümlerle pazara dahil olurken, Nestlé gibi endüstri devleri de 2025 yılına kadar plastik ambalajlarının %95'inden fazlasını geri dönüştürülebilir kılmayı ve birincil plastik kullanımını üçte bir oranında azaltmayı hedeflediklerini kamuoyuna duyurmuştur.

Yeni yönetmelik, sadece üretim aşamasını değil, aynı zamanda tüketicilerin atık ayrıştırma bilincini artırmayı hedefleyen şeffaf bir etiketleme sistemini de zorunlu kılmaktadır. PPWR çerçevesinde her üye devlet, kişi başına düşen ambalaj atığı miktarını 2018 yılı verilerine kıyasla 2030 yılına kadar en az %5 oranında azaltmakla yükümlü tutulmuştur. Bu stratejik adımlar, denizlerdeki kirliliğin büyük bir kısmını oluşturan ambalaj atıklarının ekosistem üzerindeki tahribatını durdurmayı ve yeşil teknoloji alanındaki inovasyonları teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamlı dönüşüm, Avrupa'nın çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasında kilit bir rol oynayacaktır.