Skamieniałość „Mała Stopa” (StW 573) Może Reprezentować Nieznanego Krewnego Człowieka

Najnowsze analizy opublikowane pod koniec 2025 roku sugerują, że wczesna skamieniałość naczelnego, znana jako „Mała Stopa” (StW 573), może należeć do dotychczas nieopisanego gatunku krewnego człowieka. Ten kluczowy okaz, wydobyty ze stanowiska w kompleksie jaskiń Sterkfontein w Republice Południowej Afryki w latach 1994–1998, był dotychczas klasyfikowany jako Australopithecus prometheus lub Australopithecus africanus.

Okaz StW 573, będący jednym z najbardziej kompletnych szkieletów wczesnych homininów z odzyskaniem ponad 90% ciała, jest bezcenny dla paleoantropologii. Wiodący autor analizy, doktor Jesse Martin z Uniwersytetu La Trobe i Uniwersytetu Cambridge, doszedł do wniosku, że szczątki „z większym prawdopodobieństwem stanowią wcześniej niezidentyfikowanego krewnego człowieka” po szczegółowym porównaniu morfologicznym. Naukowcy wykorzystali zaawansowane skanowanie 3D do zidentyfikowania co najmniej pięciu istotnych różnic anatomicznych, porównując Małą Stopę ze znanymi okazami A. africanus oraz fragmentem MLD 1, który jest typowym okazem dla A. prometheus.

Profesor Andy Herries, badacz z Uniwersytetu La Trobe i Uniwersytetu w Johannesburgu, zauważył, że wcześniejsza klasyfikacja jako A. prometheus opierała się na założeniu, iż te wczesne istoty ludzkie posługiwały się ogniem, co obecnie jest kwestionowane. Analiza Martina i jego zespołu, opublikowana w American Journal of Biological Anthropology, wskazuje, że StW 573 nie posiada unikalnego zestawu cech, które łączyłyby go z MLD 1 ani z A. africanus. Na przykład, StW 573 różni się od MLD 1 posiadaniem bardziej wyraźnego zewnętrznego guza potylicznego oraz grzebienia strzałkowego w okolicy lambda, cech, które w MLD 1 bardziej przypominają Sts 5, należący do A. africanus.

Ronald Clarke, który zidentyfikował pierwsze cztery kości stopy w 1994 roku, utrzymywał, że w Sterkfontein występują dwa gatunki homininów, co, jak sugeruje Martin, mogło okazać się prawdą. Mała Stopa, której wiek szacuje się na około 3,67 miliona lat, była dojrzałą samicą o wzroście około 1,2 metra i pojemności mózgu 408 centymetrów sześciennych. Szczątki te zachowują cechy przypominające małpy, takie jak zakrzywione paliczki sugerujące wspinaczkę, jednocześnie wykazując adaptacje do dwunożności. Ta mozaika cech komplikuje dotychczasowe modele, sugerując, że wczesna ewolucja człowieka w południowej Afryce była bardziej zróżnicowana, niż zakładano.

Odkrycie to wzmacnia współczesne postrzeganie ewolucji człowieka jako procesu rozgałęzionego i złożonego, a nie prostej, liniowej progresji. Badacze planują kontynuować prace, aby precyzyjnie umiejscowić ten ważny okaz w drzewie genealogicznym człowieka, co maluje obraz ewolucji jako dynamicznego i nieustannie ewoluującego procesu.